Teoria muzyki
Teoria muzyki – dziedzina wiedzy o muzyce zajmująca się badaniem jej składników, struktur, zasad i możliwości organizacji oraz praktyk związanych z jej tworzeniem i wykonywaniem. Jest rozwijana również jako dyscyplina akademicka i obszar kształcenia muzycznego. Termin może ponadto oznaczać określony system pojęć, twierdzeń i reguł odnoszących się do muzyki.
Zakres i metody teorii muzyki zmieniały się historycznie, nie istnieje więc jedna powszechnie przyjęta systematyka tej dziedziny[1]. Współcześnie teorię muzyki rozumie się przede wszystkim jako badanie struktury muzyki, przy czym jej poszczególne składniki trudno całkowicie oddzielić od siebie i od ich kontekstu. Nie ogranicza się ona do zachodniej muzyki artystycznej: rozwinięte tradycje teoretyczne powstały również w innych kulturach, a opracowania teoretyczne dotyczą także jazzu i innych gatunków muzyki popularnej[2].
Do podstawowych przedmiotów teorii muzyki należą wysokość, czas trwania i barwa dźwięku. Organizację wysokości opisują między innymi systemy dźwiękowe, stroje, skale, tryby, interwały oraz zagadnienia konsonansu i dysonansu. Czasową organizację muzyki ujmują między innymi rytm, metrum i proporcje czasu trwania. Teoria opisuje również melodię, harmonię, kontrapunkt i formę muzyczną[2].
Teoria muzyki może ponadto dotyczyć praktyk związanych z kompozycją i wykonywaniem muzyki. Obejmuje między innymi teoretyczne zagadnienia instrumentacji, ornamentyki, improwizacji i elektronicznego wytwarzania dźwięku. Pozostaje także związana z notacją muzyczną oraz rozwija pojęcia i modele stosowane w analizie muzycznej[2].
Ujęcia teorii muzyki mogą mieć charakter spekulatywny, regulatywny lub analityczny. Teoria spekulatywna poszukuje podstawowych zasad leżących u podłoża muzyki, regulatywna systematyzuje praktykę i formułuje dotyczące jej normy, natomiast analityczna skupia się na poznawaniu indywidualnej budowy i właściwości poszczególnych utworów. Granice między tymi ujęciami są płynne, a poszczególne teorie mogą łączyć ich elementy[1].
Od połowy XX wieku teoria muzyki profesjonalizowała się jako samodzielna dyscyplina akademicka: powstawały poświęcone jej kierunki studiów, czasopisma specjalistyczne i stowarzyszenia naukowe. Proces ten rozpoczął się szczególnie intensywnie w Ameryce Północnej, a następnie nabrał zasięgu międzynarodowego; zarazem teoria muzyki zachowała ścisły związek z nauczaniem muzyki[1][3].
W polskiej dydaktyce muzycznej termin „zasady muzyki” odnosi się do przedmiotu obejmującego elementarne wiadomości z teorii, służącego ich uporządkowaniu i przygotowaniu do dalszej edukacji muzycznej; nie jest zatem synonimem całej teorii muzyki[4].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- 1 2 3 Thomas Christensen: Introduction. W: The Cambridge History of Western Music Theory. Thomas Christensen (red.). Cambridge: Cambridge University Press, 2002, s. 1–2, 11–14. DOI: 10.1017/CHOL9780521623711.002. ISBN 978-0-521-62371-1. (ang.).
- 1 2 3 Claude V. Palisca, Ian D. Bent. Theory, theorists, wprowadzenie oraz sekcja 2. Definitions. „Grove Music Online”, 2001. Oxford University Press. DOI: 10.1093/gmo/9781561592630.article.44944. (ang.).
- ↑ Robert W. Wason: Musica practica: music theory as pedagogy. W: The Cambridge History of Western Music Theory. Thomas Christensen (red.). Cambridge: Cambridge University Press, 2002, s. 46–47, 71–72. DOI: 10.1017/CHOL9780521623711.004. ISBN 978-0-521-62371-1. (ang.).
- ↑ Franciszek Wesołowski: Zasady muzyki. Kraków: PWM, 2017, s. 7–8. ISBN 978-83-224-0461-4.
