Georgia

Untuk negeri di Amerika Syarikat, lihat Georgia, AS.

Georgia საქართველო Sakartvelo (Georgia)
Bendera Jata
Cogan kata:  ძალა ერთობაშია Dzala ertobashia ("Kekuatan dalam perpaduan")
Lagu kebangsaan:  თავისუფლება Tavisupleba ("Kebebasan")
Wilayah di bawah kawalan efektif kerajaan Georgia ditunjukkan dengan hijau tua; Abkhazia dan Ossetia Selatan, yang dituntut oleh Georgia tetapi tidak berada di bawah kawalan efektifnya, ditunjukkan dengan hijau muda
Ibu negara dan bandar terbesar}	Tbilisi 41°43′U 44°47′T
Bahasa rasmi	Georgia (seluruh negara) Abkhaz (di Republik Autonomi Abkhazia)
Kumpulan etnik (2024)	84.1% Georgia 6.8% Azerbaijan 4.3% Armenia 1.1% Rusia 3.7% lain-lain
Agama (2024)	85.4% Kristian (82.0% Ortodoks Georgia; 3.4% Kristian lain) 11.1% Islam 0.3% agama lain 0.5% tiada agama 2.7% tidak dinyatakan atau enggan menjawab
Pemerintah	Republik berparlimen kesatuan
• Presiden	Mikheil Kavelashvili (მიხეილ ყაველაშვილი)
• Yang di-Pertua Parlimen	Shalva Papuashvili (შალვა პაპუაშვილი)
• Perdana Menteri	Irakli Kobakhidze (ირაკლი კობახიძე)
Badan perundangan	Parlimen
Sejarah penubuhan
• Kolkhis dan Iberia	abad ke-13 SM–580 M
• Kerajaan Abkhazia dan Iberia Bagratid	786–1008
• Penyatuan Georgia	1008
• Perpecahan Kerajaan Georgia	1490
• Pengilhakan Kartli-Kakheti oleh Rusia	12 September 1801
• Kemerdekaan daripada Rusia	26 Mei 1918
• Pencerobohan Rusia Soviet	12 Februari 1921
• Pengilhakan Soviet	25 Februari 1921
• Kemerdekaan dipulihkan	9 April 1991
• Pembubaran Kesatuan Soviet	26 Disember 1991
• Perlembagaan semasa	24 Ogos 1995
Keluasan
• Jumlah	69,700 km2 (26,900 bt2) (119)
Populasi
• Perkiraan 2026	3,941,100 (131)
• Bancian penduduk tahun 2024	3,929,581
• Kepadatan	56.5/km2 (146.3/sq mi)
KDNK (PPP)	2026
• Jumlah	$125.448 bilion (100)
• Per kapita	$33,991 (73)
KDNK (nominal)	2026
• Jumlah	$42.716 bilion (107)
• Per kapita	$11,574 (86)
Gini (2024)	33.9 sederhana
HDI (2023)	▲ 0.844 sangat tinggi (57)
Mata wang	Lari Georgia (₾) (GEL)
Zon waktu	UTC+4 (GET)
Format tarikh	dd.mm.yyyy
Kod panggilan	+995
Kod ISO 3166	GE
DPT internet	.ge dan .გე
Laman sesawang rasmi gov.ge
↑  Data rasmi Geostat tidak meliputi wilayah yang disebut oleh agensi itu sebagai "wilayah diduduki".

Georgia (Jawi: جورجيا; Bahasa Georgia: საქართველო, Sakartvelo) ialah sebuah negara di Kaukasus Selatan, di pantai timur Laut Hitam. Negara ini bersempadan dengan Rusia di utara dan timur laut, Azerbaijan di tenggara, serta Armenia dan Turki di selatan. Ibu negara dan bandar terbesarnya ialah Tbilisi. Menurut Pejabat Statistik Kebangsaan Georgia (Geostat), penduduknya dianggarkan berjumlah kira-kira 3.94 juta orang pada 1 Januari 2026; angka rasmi ini tidak meliputi wilayah yang tidak berada di bawah kawalan efektif kerajaan pusat. Berdasarkan banci 2024, etnik Georgia membentuk 84.1% penduduk, diikuti oleh masyarakat Azerbaijan dan Armenia. Bahasa Georgia ialah bahasa rasmi negara, manakala bahasa Abkhaz turut mempunyai status rasmi di Republik Autonomi Abkhazia.

Wilayah Georgia moden mempunyai sejarah kenegaraan yang panjang. Kerajaan purba Kolkhis berkembang di barat dan Iberia Kaukasia atau Kartli di timur, sementara agama Kristian diterima oleh Kartli pada abad ke-4. Beberapa kerajaan Georgia kemudiannya disatukan di bawah Dinasti Bagrationi pada awal abad ke-11, dan Kerajaan Georgia mencapai kemuncak politik dan kebudayaannya pada abad ke-12 dan awal abad ke-13 di bawah pemerintah seperti David IV dan Tamar. Serangan Mongol dan Timur serta persaingan dalaman melemahkan kerajaan itu sehingga perpecahannya dimuktamadkan pada penghujung abad ke-15. Kerajaan-kerajaan Georgia yang terpisah kemudiannya menjadi medan persaingan Parsi dan Empayar Uthmaniyah, sebelum wilayah Georgia secara beransur-ansur diserap ke dalam Empayar Rusia pada abad ke-19.

Selepas keruntuhan Empayar Rusia, Republik Demokratik Georgia mengisytiharkan kemerdekaan pada 26 Mei 1918, tetapi Tentera Merah menyerang negara itu pada Februari 1921 dan Georgia kemudiannya menjadi sebahagian daripada Kesatuan Soviet. Kemerdekaan negara dipulihkan pada 9 April 1991. Tahun-tahun awal pasca-Soviet dicirikan oleh pergolakan politik dan peperangan di Abkhazia dan Ossetia Selatan, yang menyebabkan kerajaan pusat kehilangan kawalan efektif ke atas kedua-dua wilayah tersebut. Revolusi Mawar pada 2003 membawa perubahan kerajaan dan pembaharuan institusi yang besar. Ketegangan dengan Rusia memuncak dalam Perang Rusia–Georgia 2008, selepas itu Rusia mengiktiraf Abkhazia dan Ossetia Selatan sebagai negara merdeka; Georgia terus menganggap kedua-duanya sebagai sebahagian daripada wilayah kedaulatannya.

Georgia kini merupakan sebuah republik berparlimen kesatuan. Sejak dekad 2000-an, pembaharuan ekonomi dan pentadbiran telah mengubah negara ini menjadi sebuah ekonomi kecil dan terbuka yang banyak bergantung pada sektor perkhidmatan, perdagangan, pengangkutan, pelancongan dan hubungan ekonomi antarabangsa. Georgia tergolong dalam kategori pembangunan manusia sangat tinggi; Program Pembangunan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu merekodkan Indeks Pembangunan Manusia sebanyak 0.844 bagi 2023, meletakkannya di kedudukan ke-57 daripada 193 negara dan wilayah yang dinilai. Negara ini memohon keanggotaan Kesatuan Eropah pada 2022 dan memperoleh status negara calon pada Disember 2023, tetapi institusi Kesatuan Eropah menyifatkan proses penyertaannya sebagai terhenti secara de facto sejak 2024. Warisan budaya Georgia merangkumi abjad Georgia, seni bina Kristian zaman pertengahan, nyanyian polifoni Georgia, tradisi kesusasteraan yang panjang serta budaya pembuatan wain, termasuk kaedah tradisional menggunakan qvevri.

Etimologi

Asal usul nama Georgia tidak begitu jelas. Sumber-sumber awal pada Zaman Pertengahan menjelaskan nama Georgia berasal daripada populariti Santo Georgios, Santo Penaung Georgia. Catatan-catatan Eropah kemudiannya menjejaki perkataan Latin, Georgius, yang diambil daripada perkataan Yunani Kuno Γεώργιος (Geṓrgios, “petani”). Penyokong hujah ini berpegang kepada penulis-penulis klasik, Pliny dan Pomponius Mela, yang menyebut bahawa puak-puak yang menjalankan aktiviti bertani sebagai "Georgi". Jadi, mereka menamakannya untuk membezakan puak-puak itu daripada kumpulan petani lain yang tidak tinggal secara tetap.

Sesetengah sarjana pada abad ke-20 berpendapat bahawa Georgia mungkin mempunyai asal perkataan yang sama seperti Rusia, грузи́н (gruzín). Asal perkataan itu ialah گرج‎ (Gorj), daripada Parsi Pertengahan, 𐭥𐭫𐭥𐭰𐭠𐭭‎ jamak (Wiruz-ān, “Iberia, Georgia”). Perbandingan ini dapat dilakukan pada bahasa Parthia 𐭅𐭉𐭓𐭔𐭍‎ jamak (Wiruž-ān), Parsi Pertengahan jamak (wrwcʾn), dan Armenia Lama վիր-ք (vir-kʿ).

Menurut pendapat yang lain, Georgia berhubung kait dengan perkataan Parsi, گرگ‎ (gorg, “serigala”). Georgia dikenali sebagai "bumi serigala" kerana kawasan pergunungan yang berhutan di sebelah utara dilihat sebagai tempat terlarang dan berbahaya bagi orang Parsi Kuno.

Orang Gurji menyebut negara mereka sebagai Sakartvelo (საქართველო, "tanah Kartvelia"), diambil daripada nama bahagian pusat Georgia, Kartli, direkodkan daripada abad ke-9 dalam teks Riwayat Georgia.

Karya Pertengahan Riwayat Georgia mengisahkan seorang eponim leluhur Kartvelia, Kartlos, cicit kepada Japheth. Namun, sarjana bersetuju perkataan ini diambil daripada Karts, iaitu salah satu daripada puak-puak proto-Georgia yang muncul sebagai kumpulan dominan pada masa dahulu. Nama perkataan Sakartvelo (საქართველო) terdiri daripada dua bahagian. Berakar kepada kartvel-i (ქართველ-ი), yang memperincikan kepada penghuni kawasan pusat Georgia, Kartli atau Iberia seperti yang didapati dalam sumber-sumber Empayar Rom Timur. Yunani Kuno (Strabo, Herodotus, Plutarch, Homer dan lain-lain) dan Rom (Titus Livius, Tacitus dan lain-lain) merujuk kawasan awal barat Georgia sebagai Kolkhis dan timur Georgia sebagai Iberia (Iberoi dalam sesetengah sumber Yunani). Imbuhan Georgia, sa-X-o merupakan kontruksi geografi standard yang disesuaikan kepada "tempat di mana X tinggal", di mana X ialah etnonim.

Sejarah

Rencana utama: Sejarah Georgia

Prasejarah dan kerajaan awal

Bukti arkeologi menunjukkan bahawa wilayah Georgia moden telah didiami oleh manusia sejak sekurang-kurangnya 1.77 juta tahun lalu. Fosil Homo awal yang ditemui di Dmanisi, di selatan Georgia, merupakan antara bukti terpenting bagi memahami penghijrahan manusia awal di luar Afrika dan perkembangan biologi genus Homo.

Pada Zaman Neolitik, kawasan Georgia dan bahagian lain di Kaukasus Selatan menjadi pusat masyarakat pertanian tetap. Tapak yang dikaitkan dengan budaya Shulaveri-Shomu mengandungi tembikar dengan bukti biomolekul penghasilan wain anggur sekitar 6000–5800 SM. Penemuan ini merupakan antara bukti arkeologi biomolekul terawal bagi pembuatan wain daripada anggur di Asia Barat.

Fresko Raja Mirian III di Katedral Svetitskhoveli. Agama Kristian menjadi agama rasmi Kartli pada abad ke-4.

Dalam zaman klasik, dua entiti politik utama berkembang di wilayah Georgia. Kolkhis muncul di pesisir timur Laut Hitam dan mempunyai hubungan perdagangan serta kebudayaan dengan dunia Yunani, manakala Iberia Kaukasia, atau Kartli, berkembang di bahagian timur Georgia. Kolkhis kemudian dikaitkan dengan kisah Bulu Kencana dalam mitologi Yunani, tetapi tradisi kesusasteraan itu tidak boleh dianggap sebagai catatan sejarah mengenai kerajaan tersebut.

Pada abad ke-4, agama Kristian diterima oleh kerajaan Kartli. Tradisi gerejawi mengaitkan pengkristianan kerajaan itu dengan kegiatan Santa Nino dan pemerintahan Raja Mirian III serta Ratu Nana. Mtskheta, ibu kota lama Kartli, menjadi pusat penting agama Kristian; UNESCO menyatakan bahawa agama Kristian diisytiharkan sebagai agama rasmi di sana pada tahun 337.

Kedudukan Georgia di antara kuasa-kuasa besar menjadikannya medan persaingan antara Empayar Rom, Empayar Bizantin dan Empayar Sasan. Dalam zaman lewat purba, Kartli di timur dan Lazika atau Egrisi di barat berulang kali dipengaruhi atau dikuasai oleh Parsi dan Bizantin. Pada abad ke-7 dan ke-8, penaklukan Arab membawa sebahagian wilayah Georgia ke bawah pemerintahan Kekhalifahan Umayyah dan kemudian Kekhalifahan Abbasiyah, dengan Emiriah Tbilisi menjadi pusat kuasa Islam yang penting di timur Georgia.

Penyatuan dan zaman kegemilangan

Kemerosotan kuasa khalifah di Kaukasus membolehkan dinasti dan kerajaan tempatan memperluas pengaruh mereka. Antara yang terpenting ialah Dinasti Bagrationi, yang cabangnya berkuasa di Tao-Klarjeti di barat daya. Pada tahun 1008, Bagrat III menyatukan beberapa wilayah utama Georgia di bawah sebuah pemerintahan beraja yang menjadi asas kepada Kerajaan Georgia zaman pertengahan.

Pencerobohan Seljuk pada abad ke-11 menjejaskan kerajaan yang baru disatukan itu, tetapi keadaan berubah di bawah David IV "Pembina" (1089–1125). Pembaharuan ketenteraan dan pentadbirannya membolehkan Georgia mengambil semula sebahagian besar wilayahnya. Tentera Georgia memperoleh kemenangan penting terhadap Seljuk dalam Pertempuran Didgori pada tahun 1121, manakala Tbilisi ditawan semula pada tahun berikutnya dan dijadikan ibu kota kerajaan.

Kerajaan Georgia mencapai kemuncak kuasa politik dan kebudayaannya pada abad ke-12 dan awal abad ke-13, khususnya semasa pemerintahan Tamar (1184–1213). Pengaruh Georgia ketika itu meliputi sebahagian besar Kaukasus Selatan dan meluas ke kawasan bersebelahan di Anatolia. Tempoh ini turut dikaitkan dengan perkembangan seni bina gereja, biara, pendidikan dan kesusasteraan Georgia, dan lazim disebut sebagai Zaman Kegemilangan Georgia.

Penaklukan Mongol dan perpecahan politik

Pengembangan kerajaan Georgia terhenti dengan serangan Mongol pada 1220-an. Penaklukan dan penguasaan Mongol pada dekad-dekad berikutnya melemahkan kerajaan dan mempercepat pemecahan kuasa politik, walaupun George V berjaya memulihkan sebahagian kuasa pusat pada abad ke-14. Pemulihan itu tidak berkekalan. Antara 1386 dan 1403, Timur melancarkan siri serangan ke atas Georgia yang menyebabkan kemusnahan besar dan semakin melemahkan pemerintahan beraja.

Menjelang penghujung abad ke-15, kerajaan Georgia telah terpecah kepada tiga kerajaan utama, iaitu Kartli, Kakheti dan Imereti, serta wilayah bangsawan Samtskhe-Saatabago. Perpecahan ini mengurangkan keupayaan pemerintah Georgia untuk menghadapi dua kuasa serantau yang semakin berkembang, iaitu Empayar Uthmaniyah di barat dan Empayar Safawiyah Parsi di timur.

Persaingan Parsi–Uthmaniyah dan peluasan Rusia

Pada abad ke-16 dan ke-17, wilayah Georgia menjadi salah satu medan persaingan dalam Perang Uthmaniyah-Parsi. Perjanjian Amasya pada tahun 1555 menetapkan pembahagian kasar lingkungan pengaruh: Kartli, Kakheti dan bahagian timur Samtskhe berada dalam lingkungan Parsi, manakala Imereti dan bahagian barat Samtskhe berada dalam lingkungan Uthmaniyah. Penguasaan sebenar kedua-dua empayar berubah-ubah akibat peperangan dan tentangan tempatan. Kempen Shah Abbas I terhadap Kartli dan Kakheti pada awal abad ke-17 membawa kemusnahan besar dan penghijrahan paksa penduduk dari Georgia ke Parsi.

Kedudukan politik kerajaan-kerajaan Georgia timur berubah pada abad ke-18 apabila kuasa Parsi merosot buat sementara waktu. Pada 1744, Nader Shah menyerahkan takhta Kartli kepada Teimuraz II dan Kakheti kepada anaknya, Erekle II. Selepas Nader Shah dibunuh pada 1747, kedua-dua pemerintah itu menggunakan kekacauan di Parsi untuk menegaskan kebebasan mereka. Selepas kematian Teimuraz pada 1762, Erekle menyatukan Kartli dan Kakheti sebagai Kerajaan Kartli-Kakheti.

Menghadapi tekanan berterusan daripada Parsi dan Uthmaniyah, Erekle II mendapatkan perlindungan Empayar Rusia. Melalui Perjanjian Georgievsk pada 1783, Kartli-Kakheti menjadi negeri naungan Rusia. Namun demikian, Rusia tidak memberikan bantuan ketenteraan yang berkesan ketika Agha Mohammad Khan Qajar menyerang Georgia dan menawan serta memusnahkan sebahagian besar Tbilisi pada September 1795. Selepas kematian Raja Giorgi XII pada Disember 1800, Maharaja Paul I mengisytiharkan penyatuan Kartli-Kakheti ke dalam Empayar Rusia pada Januari 1801. Parsi akhirnya melepaskan tuntutannya terhadap Kartli dan Kakheti kepada Rusia melalui Perjanjian Gulistan pada 1813.

Pemerintahan Empayar Rusia dan republik pertama

Sepanjang abad ke-19, Empayar Rusia secara beransur-ansur menyerap wilayah-wilayah Georgia lain dan menghapuskan pemerintahan beraja tempatan. Penyatuan ke dalam sistem pentadbiran Rusia membawa perubahan politik dan sosial yang besar. Pada 1811, kebebasan pentadbiran Gereja Ortodoks Georgia turut dihapuskan dan gereja itu diletakkan di bawah struktur gereja Empayar Rusia. Tentangan terhadap pemerintahan Rusia muncul dalam pelbagai bentuk, termasuk konspirasi bangsawan 1832 dan pemberontakan petani. Menjelang separuh kedua abad ke-19, perkembangan pendidikan, media cetak, kehidupan bandar dan ekonomi pasaran turut membantu kemunculan gerakan kebangsaan Georgia moden.

Kejatuhan pemerintahan tsar semasa Revolusi Rusia 1917 mengakhiri kekuasaan Empayar Rusia di Kaukasus. Selepas percubaan singkat membentuk sebuah persekutuan Transkaukasia, Republik Demokratik Georgia mengisytiharkan kemerdekaan pada 26 Mei 1918. Negara baharu itu membentuk sistem berparlimen berbilang parti. Pilihan raya bagi Dewan Perlembagaan Georgia pada tahun 1919 diadakan dengan hak mengundi untuk lelaki dan wanita, dan sebuah perlembagaan diluluskan pada Februari 1921.

Sidang Dewan Perlembagaan Georgia di Tbilisi pada 12 Mac 1919 semasa zaman Republik Demokratik Georgia.

Republik tersebut berdepan pertikaian sempadan, konflik dalaman dan keadaan geopolitik yang tidak menentu akibat Perang Saudara Rusia. Walaupun memperoleh pengiktirafan antarabangsa, kemerdekaannya hanya bertahan hampir tiga tahun. Pada Februari 1921, Tentera Merah menyerang Georgia dan memasuki Tbilisi pada 25 Februari. Kerajaan republik berundur dan akhirnya meneruskan kegiatannya dalam buangan.

Zaman Soviet

Selepas penaklukan Tentera Merah, Republik Sosialis Soviet Georgia ditubuhkan. Dari 1922 hingga 1936, Georgia menjadi sebahagian daripada Republik Sosialis Persekutuan Soviet Transkaukasia bersama-sama Armenia dan Azerbaijan, sebelum memperoleh status sebagai sebuah republik kesatuan yang berasingan dalam Kesatuan Soviet.

Pemerintahan Soviet pada peringkat awal menghadapi tentangan bersenjata, termasuk Pemberontakan Ogos 1924, yang ditewaskan oleh pihak berkuasa Soviet. Georgia kemudiannya turut mengalami penindasan politik pada zaman Joseph Stalin, yang dilahirkan di Gori, termasuk Pembersihan Besar-Besaran pada 1930-an. Semasa Perang Dunia Kedua, wilayah Georgia sendiri tidak diduduki oleh tentera Jerman Nazi, tetapi lebih daripada 500,000 orang dari Georgia berkhidmat dalam Tentera Merah.

Selepas kematian Stalin pada 1953, Georgia mengalami pembandaran, perindustrian dan peningkatan taraf pendidikan sebagaimana republik Soviet yang lain, di samping perkembangan ekonomi tidak rasmi dan masalah rasuah dalam pentadbiran. Identiti kebangsaan Georgia dan kedudukan bahasa Georgia pula kekal sebagai isu politik yang penting. Pembaharuan perestroika dan glasnost di bawah Mikhail Gorbachev pada separuh kedua 1980-an membuka ruang yang lebih luas kepada gerakan nasional dan kemerdekaan.

Potret mangsa Tragedi 9 April pada papan peringatan di Tbilisi. Foto ini diambil pada 2008.

Pada 9 April 1989, tentera Soviet menyuraikan sebuah perhimpunan aman menuntut kemerdekaan di Tbilisi. Seramai 21 orang terkorban dalam peristiwa yang dikenali sebagai Tragedi 9 April. Peristiwa itu memperkukuh sokongan terhadap kemerdekaan dan menjadi salah satu titik perubahan utama dalam perpecahan hubungan politik antara Georgia dengan kerajaan Soviet.

Pemulihan kemerdekaan dan konflik 1990-an

Pada 31 Mac 1991, satu referendum diadakan mengenai pemulihan kemerdekaan berdasarkan Akta Kemerdekaan 1918. Majlis Tertinggi Republik Georgia kemudian menerima pakai Akta Pemulihan Kemerdekaan Negara Georgia pada 9 April 1991. Pemimpin nasionalis Zviad Gamsakhurdia menjadi presiden pertama negara yang dipulihkan kemerdekaannya.

Tahun-tahun awal kemerdekaan dicirikan oleh ketidakstabilan politik, kemerosotan ekonomi dan konflik bersenjata. Gamsakhurdia digulingkan dalam rampasan kuasa 1991–1992, dan bekas Menteri Luar Soviet Eduard Shevardnadze kembali ke Georgia pada 1992 untuk mengetuai pentadbiran baharu. Pada masa yang sama, pertikaian mengenai status wilayah autonomi berkembang menjadi peperangan. Konflik di Ossetia Selatan berakhir dengan gencatan senjata pada 1992, tetapi kerajaan pusat kehilangan kawalan berkesan terhadap sebahagian besar wilayah tersebut.

Konflik yang lebih besar tercetus di Abkhazia pada Ogos 1992. Dalam Perang Abkhazia 1992–1993, tentera kerajaan Georgia akhirnya dikalahkan oleh pasukan Abkhaz yang disokong oleh beberapa pasukan dan sukarelawan dari luar wilayah itu. Peperangan dan keganasan terhadap penduduk awam menyebabkan perpindahan penduduk secara besar-besaran. Menjelang 1994, kira-kira 250,000 orang Georgia yang kehilangan tempat tinggal dijangka memerlukan penyelesaian bagi kemungkinan kepulangan ke Abkhazia. Pergolakan antara kerajaan Shevardnadze dengan penyokong Gamsakhurdia turut berlanjutan sehingga 1993.

Pentadbiran Shevardnadze kemudiannya berjaya memulihkan sebahagian kestabilan institusi dan membina hubungan yang lebih rapat dengan Amerika Syarikat serta Eropah. Walau bagaimanapun, menjelang awal abad ke-21, kelemahan institusi negara, rasuah dan mutu perkhidmatan awam yang rendah menjadi masalah politik utama.

Revolusi Mawar dan Perang Rusia–Georgia

Penunjuk perasaan semasa Revolusi Mawar di Tbilisi pada 23 November 2003.

Pilihan raya parlimen pada November 2003 dicemari pelbagai masalah. Laporan akhir ODIHR menyatakan bahawa proses pilihan raya itu gagal memenuhi beberapa komitmen OSCE dan mencatat masalah serius dalam pengiraan serta penyatuan keputusan. Keputusan tersebut mencetuskan tunjuk perasaan aman secara besar-besaran yang dikenali sebagai Revolusi Mawar. Selepas penunjuk perasaan memasuki bangunan parlimen, Shevardnadze meletakkan jawatan pada 23 November 2003.

Mikheil Saakashvili, salah seorang pemimpin Revolusi Mawar, memenangi pilihan raya presiden Januari 2004. Kerajaannya melaksanakan pembaharuan besar terhadap polis, percukaian dan perkhidmatan awam serta mengurangkan beberapa bentuk rasuah yang sebelumnya berleluasa. Kerajaan pusat juga memulihkan kawalan ke atas Adjara pada 2004 selepas pemimpin wilayah itu, Aslan Abashidze, meninggalkan Georgia. Namun, pemusatan kuasa dan cara kerajaan menangani pembangkang menimbulkan kontroversi. Pada November 2007, polis menggunakan kekerasan yang berlebihan ketika menyuraikan sebahagian besar penunjuk perasaan yang aman di Tbilisi dan pihak berkuasa menyerbu stesen televisyen Imedi TV.

Dalam dasar luar, kerajaan Saakashvili mempercepat usaha mendekati NATO dan Kesatuan Eropah, sedangkan hubungan dengan Rusia semakin merosot. Pertikaian mengenai status Abkhazia dan Ossetia Selatan, yang berada di luar kawalan berkesan Tbilisi sejak awal 1990-an, menjadi isu utama dalam hubungan Rusia–Georgia.

Selepas beberapa bulan ketegangan dan pertempuran kecil di Ossetia Selatan, perang berskala besar tercetus pada malam 7 hingga 8 Ogos 2008 apabila tentera Georgia melancarkan serangan artileri berterusan terhadap Tskhinvali. Tentera Rusia kemudian melakukan serangan balas, memasuki wilayah Georgia jauh di luar Ossetia Selatan dan mara sehingga ke Poti, tetapi tidak memasuki Tbilisi. Pertempuran turut melibatkan pasukan Ossetia Selatan dan Abkhaz. Gencatan senjata yang ditaja Kesatuan Eropah mula menghentikan pertempuran utama pada 12 Ogos.

Misi pencarian fakta bebas yang ditubuhkan oleh Kesatuan Eropah kemudian menyimpulkan bahawa serangan besar-besaran Georgia terhadap Tskhinvali menandakan permulaan pertempuran terbuka pada skala besar dan bahawa penggunaan kekerasan awal terhadap pasukan pengaman Rusia tidak dapat dibenarkan sebagai tindakan mempertahankan diri berdasarkan keadaan yang dapat disahkan oleh misi tersebut. Pada masa yang sama, laporan itu mendapati bahawa sebahagian besar tindakan ketenteraan Rusia selepas itu melampaui had pertahanan yang munasabah dan bahawa tindakan ketenteraan Rusia jauh di dalam wilayah Georgia menimbulkan pelanggaran undang-undang antarabangsa.

Selepas perang, Rusia mengiktiraf Abkhazia dan Ossetia Selatan sebagai negara merdeka, manakala Georgia dan sebahagian besar masyarakat antarabangsa terus menganggap kedua-duanya sebagai sebahagian daripada wilayah berdaulat Georgia. Dalam penghakiman Georgia v. Russia (II) pada 2021, Mahkamah Hak Asasi Manusia Eropah mendapati bahawa Rusia mempunyai "kawalan berkesan" terhadap Ossetia Selatan, Abkhazia dan zon penampan selepas tamat fasa pertempuran aktif pada Ogos 2008.

Perkembangan sejak 2012

Pilihan raya parlimen 1 Oktober 2012 menghasilkan perubahan politik yang penting apabila gabungan pembangkang Impian Georgia, yang dipimpin oleh Bidzina Ivanishvili, memperoleh 85 daripada 150 kerusi, berbanding 65 kerusi bagi Gerakan Kebangsaan Bersatu. ODIHR menyifatkan pilihan raya itu sebagai langkah penting dalam mengukuhkan pelaksanaan pilihan raya demokratik, walaupun turut mengenal pasti beberapa kelemahan. Peralihan kerajaan yang menyusul merupakan peralihan kuasa secara aman pertama melalui pilihan raya antara parti pemerintah dengan pembangkang sejak Georgia memperoleh semula kemerdekaannya.

Hubungan dengan Kesatuan Eropah menjadi unsur utama dasar luar Georgia pada dekad berikutnya. Georgia dan Kesatuan Eropah menandatangani Perjanjian Persatuan Kesatuan Eropah–Georgia pada Jun 2014. Selepas pencerobohan besar-besaran Rusia terhadap Ukraine, Georgia memohon keanggotaan Kesatuan Eropah pada Mac 2022 dan diberikan status negara calon pada 14 Disember 2023.

Hubungan antara kerajaan Georgia dengan institusi Eropah kemudian semakin tegang. Pada 2024, Parlimen Georgia menerima pakai Undang-undang Ketelusan Pengaruh Asing, yang mewajibkan organisasi tertentu yang menerima sebahagian besar pembiayaannya dari luar negara untuk mendaftar di bawah kerangka undang-undang baharu. Suruhanjaya Venice mengkritik kesan undang-undang tersebut terhadap kebebasan berpersatuan, kebebasan bersuara dan privasi serta mengesyorkan supaya undang-undang itu dimansuhkan. Pada Jun 2024, Majlis Eropah menyatakan bahawa perkembangan tersebut telah menyebabkan proses penyertaan Georgia ke Kesatuan Eropah terhenti secara de facto.

Dalam pilihan raya parlimen 26 Oktober 2024, Impian Georgia secara rasmi memperoleh 53.93 peratus undi dan 89 daripada 150 kerusi. ODIHR melaporkan bahawa pilihan raya itu menawarkan pilihan kepada pengundi, tetapi dijalankan dalam persekitaran yang semakin berpecah-belah; laporan akhirnya turut mencatat tekanan meluas terhadap pengundi, kebimbangan mengenai kerahsiaan undi, penjejakan pengundi dan kelebihan yang dinikmati parti pemerintah. Keputusan tersebut dipertikaikan oleh parti pembangkang dan diikuti tunjuk perasaan.

Pada 28 November 2024, Perdana Menteri Irakli Kobakhidze mengumumkan bahawa kerajaannya tidak akan meletakkan pembukaan rundingan penyertaan Kesatuan Eropah dalam agenda sehingga penghujung 2028 dan akan menolak geran belanjawan Kesatuan Eropah sepanjang tempoh itu. Keputusan itu mencetuskan gelombang tunjuk perasaan baharu. Kesatuan Eropah menyatakan kebimbangan terhadap kemerosotan demokrasi dan mengecam keganasan terhadap penunjuk perasaan aman. Menjelang 2026, proses penyertaan Georgia ke Kesatuan Eropah masih terhenti, sementara tunjuk perasaan anti-kerajaan dan pro-Eropah, termasuk gerakan yang dipimpin mahasiswa, masih berterusan.

Politik dan pentadbiran

Georgia ialah sebuah republik berparlimen yang sistem politiknya berasaskan Perlembagaan 1995. Perlembagaan memperuntukkan pemisahan kuasa antara Parlimen, kerajaan dan badan kehakiman, dengan kerajaan yang dipimpin oleh perdana menteri memegang kuasa eksekutif tertinggi, manakala presiden berfungsi sebagai ketua negara. Reformasi perlembagaan yang dilaksanakan pada penghujung dekad 2010-an mengukuhkan sifat berparlimen sistem tersebut dan menetapkan peralihan kepada sistem perwakilan berkadar sepenuhnya bagi pilihan raya Parlimen mulai 2024. Pada 2026, Mikheil Kavelashvili menyandang jawatan presiden, manakala Irakli Kobakhidze ialah perdana menteri.

Sistem perlembagaan dan institusi

Parlimen Georgia merupakan badan perwakilan tertinggi negara dan memegang kuasa perundangan, menetapkan arah utama dasar dalam dan luar negeri serta menjalankan pengawasan terhadap kerajaan. Di bawah susunan perlembagaan semasa, Parlimen terdiri daripada 150 orang ahli yang dipilih bagi penggal empat tahun melalui satu kawasan pilihan raya berbilang ahli di seluruh negara dengan sistem perwakilan berkadar. Parti atau gabungan perlu memperoleh sekurang-kurangnya 5% undi sah untuk mendapat kerusi. Perlembagaan turut memperuntukkan bahawa selepas bidang kuasa Georgia dipulihkan sepenuhnya di seluruh wilayah negara, badan perundangan akan menjadi dwikameral, terdiri daripada Majlis Republik dan Senat.

Kerajaan Georgia ialah badan tertinggi kuasa eksekutif dan bertanggungjawab kepada Parlimen. Selepas pilihan raya Parlimen, parti yang memperoleh keputusan terbaik berhak mencalonkan seorang calon perdana menteri, yang kemudiannya mengemukakan susunan kerajaan dan program pemerintahannya untuk memperoleh undi percaya Parlimen. Perdana menteri mengetuai kerajaan, menentukan arah utama kegiatannya, menyelaraskan tugas para menteri serta berkuasa melantik dan memecat mereka.

Presiden dipilih untuk penggal lima tahun oleh sebuah kolej pemilih yang terdiri daripada 300 anggota, termasuk semua ahli Parlimen, anggota badan perwakilan tertinggi Republik Autonomi Abkhazia dan Adjara, serta wakil kerajaan tempatan yang dipilih menurut kuota yang ditetapkan. Seseorang hanya boleh memegang jawatan tersebut selama dua penggal. Presiden ialah ketua negara, penjamin perpaduan dan kemerdekaan negara serta panglima tertinggi angkatan pertahanan. Presiden juga mewakili Georgia dalam hubungan luar negeri, tetapi pelaksanaan sejumlah kuasa dalam bidang dasar luar dan beberapa tindakan rasmi memerlukan persetujuan kerajaan atau tandatangan balas perdana menteri.

Perkara 78 Perlembagaan menghendaki badan-badan perlembagaan mengambil segala langkah dalam lingkungan kuasa masing-masing untuk memastikan integrasi penuh Georgia ke dalam Kesatuan Eropah (EU) dan Pertubuhan Perjanjian Atlantik Utara (NATO). Peruntukan tersebut menjadi penting dalam politik dalam negeri berikutan pertikaian mengenai haluan hubungan Georgia dengan EU sejak 2024.

Pilihan raya dan perkembangan politik

Pembahagian 150 kerusi Parlimen mengikut keputusan rasmi pilihan raya 26 Oktober 2024.

Pilihan raya Parlimen pada 26 Oktober 2024 merupakan pilihan raya pertama yang diadakan di bawah sistem perwakilan berkadar nasional sepenuhnya. Menurut keputusan rasmi, Impian Georgia–Georgia Demokratik (Georgian Dream – Democratic Georgia) memperoleh 53.93% undi dan 89 daripada 150 kerusi. Empat senarai pembangkang turut melepasi ambang 5%: Coalition for Change dengan 11.03% dan 19 kerusi, Unity – National Movement dengan 10.17% dan 16 kerusi, Strong Georgia dengan 8.81% dan 14 kerusi, serta For Georgia dengan 7.78% dan 12 kerusi. Kadar keluar mengundi ialah 60.20%.

Misi pemerhatian pilihan raya Pejabat Institusi Demokratik dan Hak Asasi Manusia (ODIHR) di bawah Pertubuhan Keselamatan dan Kerjasama di Eropah (OSCE) mendapati bahawa persediaan teknikal pilihan raya pada umumnya diurus dengan baik dan hari mengundi berlangsung secara teratur dari segi prosedur. Walau bagaimanapun, laporan akhirnya mencatatkan tekanan terhadap pengundi, pencabulan kerahsiaan undi yang kerap, kelebihan sumber dan kedudukan penyandang yang mewujudkan persaingan tidak seimbang, serta kelemahan dalam pengendalian aduan pilihan raya. ODIHR menyatakan bahawa masalah tersebut menjejaskan keyakinan orang ramai terhadap proses pilihan raya. Keempat-empat blok pembangkang yang memperoleh kerusi menolak keputusan rasmi dan memboikot persidangan awal Parlimen, sementara Presiden ketika itu, Salome Zourabichvili, turut mempertikaikan kesahihan Parlimen baharu dan menggesa pilihan raya diadakan semula.

Pertikaian mengenai pilihan raya Parlimen turut mempengaruhi pemilihan presiden pada 14 Disember 2024, iaitu pemilihan presiden pertama yang dijalankan melalui kolej pemilih dan bukan undi popular secara langsung. Mikheil Kavelashvili merupakan satu-satunya calon dan menerima 224 daripada 225 undi yang dibuang oleh anggota kolej pemilih yang hadir; pembangkang memboikot pengundian tersebut. Beliau mengangkat sumpah pada 29 Disember. Zourabichvili menolak kesahihan pemilihan penggantinya atas alasan Parlimen yang membentuk sebahagian besar kolej pemilih itu sendiri dipertikaikan, tetapi meninggalkan istana presiden pada hari perasmian Kavelashvili.

Pada 28 November 2024, kerajaan mengumumkan bahawa isu membuka rundingan penyertaan dengan EU tidak akan dimasukkan dalam agendanya sehingga penghujung 2028 dan bahawa Georgia tidak akan menerima geran belanjawan EU dalam tempoh tersebut. Pengumuman itu mencetuskan demonstrasi pro-Eropah di Tbilisi dan bandar-bandar lain. EU menyatakan bahawa haluan kerajaan Georgia telah pun menyebabkan proses penyertaan negara itu terhenti secara de facto pada Jun 2024 dan mengulangi penilaian tersebut pada Oktober; pada Disember 2024, Majlis Eropah menyatakan kekesalan terhadap keputusan kerajaan Georgia untuk menggantung proses penyertaan sehingga 2028.

Ketegangan antara kerajaan dan pembangkang berterusan selepas itu. Pada 21 April 2026, 89 orang ahli Parlimen mengemukakan aduan kepada Mahkamah Perlembagaan Georgia mengenai kegiatan dan pengharaman empat pertubuhan politik, iaitu United National Movement, Coalition for Change, Strong Georgia dan Federalist Party. Perlembagaan membenarkan sesebuah parti politik diharamkan hanya melalui keputusan Mahkamah Perlembagaan atas alasan yang ditetapkan oleh Perlembagaan, termasuk apabila matlamatnya antara lain adalah untuk menggulingkan atau mengubah susunan perlembagaan negara secara kekerasan, mencabul kemerdekaan atau keutuhan wilayah, atau menghasut keganasan dan permusuhan tertentu.

Kehakiman

Perlembagaan menjamin kebebasan badan kehakiman, yang terdiri daripada Mahkamah Perlembagaan dan sistem mahkamah biasa. Mahkamah Agung Georgia ialah mahkamah kasasi tertinggi dalam sistem mahkamah biasa dan hendaklah mempunyai sekurang-kurangnya 28 orang hakim. Hakim Mahkamah Agung dicalonkan oleh Majlis Tinggi Kehakiman Georgia dan dipilih oleh Parlimen untuk berkhidmat sehingga mencapai umur persaraan yang ditetapkan oleh undang-undang, manakala pengerusi Mahkamah Agung dipilih bagi tempoh sepuluh tahun.

Mahkamah Perlembagaan pula mempunyai sembilan orang hakim yang berkhidmat selama sepuluh tahun. Tiga orang dilantik oleh presiden, tiga dipilih oleh Parlimen dengan sokongan sekurang-kurangnya tiga perlima daripada jumlah ahlinya dan tiga dilantik oleh Mahkamah Agung. Mahkamah ini antara lain menilai kesesuaian undang-undang dan tindakan normatif dengan Perlembagaan, memutuskan pertikaian mengenai bidang kuasa antara badan perlembagaan serta menentukan keperlembagaan kegiatan parti politik apabila perkara tersebut dirujuk kepadanya. Majlis Tinggi Kehakiman pula berperanan dalam menjamin kebebasan dan kecekapan mahkamah biasa serta menjalankan fungsi berkaitan pelantikan dan kerjaya hakim sebagaimana yang ditetapkan oleh Perlembagaan dan undang-undang.

Pentadbiran wilayah dan kerajaan tempatan

Susunan wilayah Georgia bersifat tidak simetri dan sebahagiannya masih dianggap sementara oleh Perlembagaan. Perlembagaan mengiktiraf Republik Autonomi Abkhazia dan Republik Autonomi Adjara serta menetapkan bahawa pembahagian wilayah negara akan disemak selepas bidang kuasa Georgia dipulihkan sepenuhnya di seluruh wilayahnya. Dalam susunan pentadbiran semasa, terdapat sembilan wilayah (მხარე, mkhare), iaitu Guria, Imereti, Kakheti, Kvemo Kartli, Mtskheta-Mtianeti, Racha-Lechkhumi dan Kvemo Svaneti, Samegrelo-Zemo Svaneti, Samtskhe-Javakheti dan Shida Kartli, di samping dua republik autonomi dan ibu negara Tbilisi yang mempunyai kedudukan tersendiri.

Kesembilan mkhare bukan peringkat kerajaan tempatan berpemerintahan sendiri yang mempunyai badan perwakilan wilayah yang dipilih. Sebaliknya, kerajaan pusat boleh melantik wakil negara di unit pentadbiran wilayah untuk mewakili kerajaan dan, apabila ditugaskan, menyelaraskan kegiatan badan wilayah kementerian serta pelaksanaan dasar tertentu.

Kerajaan tempatan dilaksanakan pada peringkat perbandaran. Undang-undang organik mengenai kerajaan tempatan mentakrifkan perbandaran sebagai entiti undang-undang awam yang mempunyai wilayah, penduduk, badan perwakilan dan eksekutif yang dipilih, serta harta, belanjawan dan hasil sendiri. Perbandaran dibahagikan kepada bandar berpemerintahan sendiri dan komuniti berpemerintahan sendiri. Lima bandar dalam kategori pertama ialah Tbilisi, Batumi, Kutaisi, Rustavi dan Poti. Badan perwakilan perbandaran ialah majlis yang dikenali sebagai sakrebulo, manakala datuk bandar merupakan ketua eksekutif dan pegawai tertinggi perbandaran. Datuk bandar dipilih secara langsung untuk penggal empat tahun melalui hak mengundi sejagat dan sama rata serta undi rahsia, dan bertanggungjawab kepada sakrebulo serta penduduk perbandaran.

Susunan pentadbiran de jure tidak sepenuhnya sepadan dengan kawalan efektif kerajaan pusat. Georgia tidak menjalankan kawalan efektif ke atas sebahagian besar Abkhazia dan rantau Tskhinvali/Ossetia Selatan. Undang-undang Georgia mengenai wilayah diduduki mengklasifikasikan Republik Autonomi Abkhazia dan rantau Tskhinvali, bekas Wilayah Autonomi Ossetia Selatan, sebagai wilayah yang diduduki. Kedua-dua wilayah mempunyai pihak berkuasa de facto yang disokong oleh Rusia; Rusia dan sebilangan kecil negara lain mengiktiraf kemerdekaan kedua-dua entiti tersebut, sedangkan Georgia terus menganggapnya sebagai sebahagian daripada wilayah kedaulatannya.

Geografi

Peta fizikal Georgia yang menunjukkan bentuk muka bumi dan ciri geografi utamanya.

Georgia terletak di bahagian tengah dan barat Kaukasus Selatan, dengan pantai di Laut Hitam di sebelah barat. Negara ini mempunyai keluasan 69,700 km². Keseluruhan garis sempadannya berjumlah 2,148 km, terdiri daripada 1,839 km sempadan darat dan 309 km garis pantai. Georgia bersempadan dengan Rusia di utara, Azerbaijan di timur, Armenia di selatan dan Turki di barat daya.

Bentuk muka bumi Georgia sangat beraneka dan sebahagian besarnya bergunung-ganang. Kira-kira dua pertiga wilayahnya terdiri daripada kawasan pergunungan, sementara perbezaan ketinggian dari aras Laut Hitam hingga puncak-puncak Kaukasus menghasilkan kepelbagaian iklim, tanah, tumbuh-tumbuhan dan sistem saliran dalam kawasan yang agak kecil.

Bentuk muka bumi

Bahagian utara negara didominasi oleh Kaukasus Besar, yang membentuk sebahagian besar sempadan dengan Rusia. Beberapa puncak di rabung utama melebihi 5,000 m, termasuk Gunung Shkhara, titik tertinggi Georgia pada 5,203 m. Kawasan ini dicirikan oleh rabung yang tinggi, lembah sungai yang dalam serta glasier di aras tertinggi.

Di bahagian tengah, sistem dataran dan lembah antara gunung dibahagikan oleh Banjaran Likhi. Di sebelah barat terletak Tanah Rendah Kolkheti, yang menurun ke pesisir Laut Hitam dan merangkumi kawasan paya serta tanah gambut yang luas. Ke sebelah timur, bentuk muka bumi beralih kepada dataran dan lembah Iveria, termasuk lembangan Kartli dan Alazani. Banjaran Likhi juga merupakan pemisah fizikal penting antara bahagian barat dengan bahagian timur negara dan antara dua sistem saliran utama Georgia.

Di selatan, bentuk muka bumi dikuasai oleh rangkaian yang berkaitan dengan Kaukasus Kecil, termasuk Banjaran Trialeti, serta tanah tinggi dan dataran tinggi di Georgia selatan. Perbezaan besar antara tanah rendah pesisir, lembah antara gunung, dataran tinggi dan pergunungan tinggi menghasilkan penzonan altitud yang jelas pada landskap semula jadi Georgia.

Shkhara, puncak tertinggi Georgia, dilihat dari sebelah Georgia.

Hidrografi

Georgia mempunyai rangkaian sungai yang padat tetapi tidak tersebar secara sekata. Geostat mencatat 26,060 sungai dengan panjang keseluruhan kira-kira 60,000 km; lebih banyak sungai terdapat di bahagian barat berbanding bahagian timur. Sistem sungai negara terbahagi antara lembangan Laut Hitam dan Laut Kaspia. Hampir semua sungai di Georgia timur menjadi sebahagian daripada sistem Mtkvari (Kura) sebelum mengalir ke Laut Kaspia, manakala kebanyakan sungai di barat mengalir secara berasingan ke Laut Hitam. Sungai-sungai ini menerima air daripada gabungan hujan, salji, glasier dan air bawah tanah.

Sungai Rioni mempunyai aliran paling besar antara sungai-sungai Georgia dan merupakan salah satu sungai utama di bahagian barat. Sungai penting lain termasuk Enguri, Kodori, Bzipi, Tskhenistskali, Aragvi dan Alazani. Georgia juga mempunyai kira-kira 860 tasik dengan keluasan keseluruhan tidak melebihi 170 km². Tasik Paravani merupakan tasik terbesar mengikut keluasan, Tasik Tabatskuri terbesar mengikut isi padu, manakala Tasik Ritsa di Abkhazia merupakan tasik terdalam yang disenaraikan oleh Geostat. Selain tasik semula jadi, terdapat 44 takungan dengan keluasan keseluruhan 163 km² dan kapasiti gabungan kira-kira 3.315 bilion m³.

Glasier Georgia terletak di kawasan Kaukasus yang tinggi dan merupakan sebahagian penting sistem hidrologi pergunungan. Di sebelah barat pula, tanah bencah tertumpu terutamanya di Tanah Rendah Kolkheti; Geostat menganggarkan keluasan keseluruhannya sekitar 627 km².

Iklim

Iklim Georgia sangat berubah mengikut jarak dari Laut Hitam, kedudukan relatif terhadap banjaran gunung dan ketinggian. Julat keadaan iklimnya merangkumi iklim subtropika lembap di kawasan rendah hingga zon salji kekal dan glasier di pergunungan tertinggi. Laut Hitam memoderatkan suhu dan menyumbang kepada kerpasan yang tinggi, sementara Pergunungan Kaukasus mengurangkan kemasukan jisim udara sejuk dari utara. Banjaran-banjaran yang merentasi negara pula menghasilkan perbezaan iklim tempatan yang ketara antara lembah, cerun dan kawasan tanah tinggi.

Jumlah kerpasan tahunan berbeza dengan besar, daripada kira-kira 400 mm di kawasan yang lebih kering hingga sekitar 4,500 mm di kawasan paling lembap. Bahagian selatan Kolkheti menerima lebih daripada 2,500 mm kerpasan setahun. Perbezaan ini dicerminkan oleh landskap yang sangat lembap dan berhutan di sebahagian besar Georgia barat, berbanding hutan-stepa, steppe serta kawasan separa gersang yang terdapat di bahagian timur. Purata tempoh cahaya matahari tahunan juga berbeza mengikut kawasan, antara kira-kira 1,350 dengan 2,520 jam.

Sebagai gambaran keadaan iklim di dataran rendah Georgia timur, Tbilisi mengalami musim panas yang panas dan musim sejuk yang jauh lebih sejuk serta lebih kering berbanding kebanyakan kawasan pesisir Laut Hitam. Normal iklim 1991–2020 bagi Tbilisi menunjukkan suhu maksimum harian purata meningkat daripada sekitar 7 °C pada Januari kepada hampir 32 °C pada Julai dan Ogos, sementara kerpasan mencapai paras tertinggi pada lewat musim bunga dan awal musim panas.

Data iklim untuk Tbilisi (normal 1991–2020)
Bulan	Jan	Feb	Mac	Apr	Mei	Jun	Jul	Ogo	Sep	Okt	Nov	Dis	Tahun
Purata maksimum suhu harian, °C (°F)	7.1 (44.8)	8.7 (47.7)	13.5 (56.3)	18.8 (65.8)	23.9 (75.0)	28.7 (83.7)	31.7 (89.1)	31.9 (89.4)	26.7 (80.1)	20.2 (68.4)	13.0 (55.4)	8.2 (46.8)	19.4 (66.9)
Purata minimum suhu harian, °C (°F)	−0.4 (31.3)	0.3 (32.5)	3.8 (38.8)	8.0 (46.4)	12.9 (55.2)	17.1 (62.8)	20.1 (68.2)	20.0 (68.0)	15.9 (60.6)	10.6 (51.1)	4.6 (40.3)	0.9 (33.6)	9.5 (49.1)
Purata kerpasan, mm (inci)	16.4 (0.65)	18.2 (0.72)	29.1 (1.15)	63.8 (2.51)	82.9 (3.26)	84.0 (3.31)	41.6 (1.64)	39.4 (1.55)	34.8 (1.37)	46.3 (1.82)	34.2 (1.35)	20.8 (0.82)	511.5 (20.14)
Sumber:

Ekosistem dan pemuliharaan

Tanah bencah di Taman Negara Kolkheti, Georgia barat.

Kepelbagaian bentuk muka bumi dan iklim menghasilkan penzonan tumbuh-tumbuhan yang ketara. Georgia barat mempunyai hutan Kolkhis berdaun lebar pada tanah merah dan kuning serta hutan alder di tanah bencah gambut Kolkheti. Pada ketinggian yang lebih tinggi, hutan berdaun lebar digantikan oleh hutan konifer, padang rumput subalpin dan alpin, sebelum mencapai zon salji dan glasier. Georgia timur pula merangkumi hutan-stepa, steppe dan kawasan separa gurun, manakala tanah tinggi selatan mempunyai padang rumput gunung dan kawasan bertanah chernozem. Pengasingan habitat oleh pergunungan dan lembah turut menyumbang kepada tahap endemisme yang tinggi dalam flora dan fauna negara.

Antara kawasan semula jadi yang paling penting ialah Colchic Rainforests and Wetlands, yang dimasukkan ke dalam senarai Tapak Warisan Dunia UNESCO pada 2021 di bawah kriteria alam semula jadi (ix) dan (x). Tapak bersiri ini terdiri daripada tujuh komponen di Adjara, Guria dan Samegrelo-Zemo Svaneti, sepanjang koridor kira-kira 80 km berhampiran pesisir timur Laut Hitam. Komponen-komponennya merangkumi urutan ekosistem dari aras laut hingga melebihi 2,500 m, termasuk hutan hujan sederhana Kolkhis purba serta tanah bencah dan rawa gambut. UNESCO menekankan kepentingan kawasan tersebut sebagai tempat perlindungan spesies endemik dan relik yang terselamat melalui kitaran glasier pada masa lampau.

Rangkaian kawasan perlindungan negara terus diperluas. Setakat 31 Julai 2026, Kementerian Perlindungan Alam Sekitar dan Pertanian Georgia melaporkan 112 kawasan perlindungan dalam enam kategori, dengan keluasan keseluruhan 1,066,175 ha, yang menurut kementerian merangkumi hampir 15% wilayah negara.

Bahaya alam

Topografi yang curam serta keadaan geologi dan iklim menjadikan Georgia terdedah kepada pelbagai bencana alam. Agensi Alam Sekitar Kebangsaan Georgia memantau bahaya geologi seperti tanah runtuh, aliran lumpur dan runtuhan batu, serta bahaya hidrometeorologi seperti banjir, runtuhan salji, hujan batu, kemarau dan angin kencang. Agensi tersebut menjalankan pemantauan geologi berkala, menilai kawasan berisiko dan mengeluarkan ramalan serta amaran awal bagi kejadian cuaca dan bahaya alam yang dijangka.

Ekonomi

Georgia mempunyai ekonomi yang kecil dan terbuka serta sangat terhubung dengan perdagangan, pelaburan dan aliran perkhidmatan antarabangsa. Bank Dunia menyifatkan negara ini sebagai ekonomi kecil, terbuka dan berdaya tahan yang telah mencatat kemajuan besar dalam pertumbuhan keluaran dan pengurangan kemiskinan, walaupun peningkatan produktiviti dan penciptaan pekerjaan bergaji tinggi berlaku dengan lebih perlahan. Pembaharuan struktur pada 2000-an, persekitaran ekonomi dunia yang menggalakkan, kemasukan pelaburan langsung asing dan perkembangan sektor perkhidmatan menyumbang kepada pertumbuhan purata 6.1% setahun antara 2004 dengan 2012.

Menurut data awal Pejabat Statistik Kebangsaan Georgia (Geostat), keluaran dalam negara kasar (KDNK) nominal pada 2025 berjumlah 104.6 bilion lari atau AS$38.1 bilion. KDNK benar berkembang sebanyak 7.5% pada tahun itu selepas pertumbuhan 9.7% pada 2024. Dari segi kegiatan ekonomi, perdagangan borong dan runcit serta pembaikan kenderaan bermotor dan motosikal merangkumi 14.8% KDNK pada 2025, diikuti kegiatan hartanah (9.3%), pembuatan (9.1%), maklumat dan komunikasi (8.0%) serta pembinaan (8.0%). Pengangkutan dan penyimpanan menyumbang 6.1%, manakala pertanian, perhutanan dan perikanan 5.9%. Sektor maklumat dan komunikasi mencatat antara pertumbuhan nilai ditambah benar terpantas pada tahun itu, sebanyak 28.7%, sementara pengangkutan dan penyimpanan berkembang sebanyak 8.9%.

Tabung Kewangan Antarabangsa (IMF) menyifatkan ekonomi Georgia sebagai berdaya tahan pada 2025, dengan kedudukan fiskal dan penampan luaran yang bertambah kukuh; hutang awam berada pada 34.3% KDNK pada tahun tersebut. Walau bagaimanapun, cabaran struktur masih ketara. Bank Dunia mengenal pasti produktiviti firma yang lemah, ketidakpadanan kemahiran, pekerjaan tidak formal, kekangan pembiayaan dan produktiviti pertanian sebagai antara faktor yang mengehadkan peningkatan mutu pertumbuhan dan pekerjaan. Pada 2025, kadar pengangguran tahunan ialah 13.9%, berbanding 17.3% pada 2022. Bahagian penduduk di bawah garis kemiskinan mutlak rasmi pula turun daripada 21.3% pada 2020 kepada 7.1% pada 2025.

Perdagangan dan pelaburan

Kedudukan Georgia di antara kawasan Laut Hitam, Kaukasus dan Asia Barat telah mendorong peranan perdagangan dan pengangkutan dalam ekonominya. Negara ini menjadi anggota Pertubuhan Perdagangan Dunia sejak 2000. Hubungan perdagangan dengan Kesatuan Eropah diperkukuh melalui EU–Georgia Association Agreement (Perjanjian Persatuan Kesatuan Eropah–Georgia), yang ditandatangani pada 27 Jun 2014 dan berkuat kuasa pada 1 Julai 2016. Perjanjian itu merangkumi Kawasan Perdagangan Bebas Mendalam dan Menyeluruh (Deep and Comprehensive Free Trade Area, DCFTA), yang mula digunakan secara sementara pada 1 September 2014 dan bertujuan meningkatkan akses pasaran melalui penyelarasan peraturan perdagangan.

Jumlah perdagangan barangan Georgia mencapai AS$25.94 bilion pada 2025, terdiri daripada eksport bernilai AS$7.29 bilion dan import sebanyak AS$18.65 bilion, sekali gus menghasilkan defisit perdagangan AS$11.36 bilion. Empat rakan dagang terbesar mengikut jumlah perdagangan ialah Turki, Amerika Syarikat, Rusia dan China. Statistik eksport keseluruhan turut merangkumi eksport semula. Pada 2025, eksport domestik, iaitu eksport yang tidak termasuk eksport semula, bernilai AS$3.36 bilion. Kereta merupakan kategori eksport barangan terbesar dengan nilai AS$2.81 bilion, diikuti bijih dan pekatan logam berharga sebanyak AS$378.9 juta, minuman beralkohol sebanyak AS$282.6 juta, wain sebanyak AS$268.0 juta dan ferocampuran sebanyak AS$225.9 juta.

Pelaburan langsung asing merupakan satu lagi sumber modal luar yang penting. Data awal Geostat merekodkan pelaburan langsung asing sebanyak AS$1.90 bilion pada 2025, meningkat daripada AS$1.59 bilion pada 2024. Dalam jangka lebih panjang, dasar ekonomi Georgia menekankan keterhubungan perdagangan, penambahbaikan logistik, produktiviti firma dan keupayaan syarikat tempatan menembusi pasaran eksport sebagai unsur penting untuk mengekalkan pertumbuhan.

Pertanian dan wain

Ladang anggur di Kakheti, Georgia.

Pertanian, perhutanan dan perikanan menyumbang 5.9% KDNK pada 2025. Walaupun bahagian sektor ini dalam pengeluaran negara jauh lebih kecil berbanding sektor perkhidmatan dan industri, kepentingannya dalam guna tenaga adalah lebih besar. Bank Dunia menganggarkan pada awal 2020-an bahawa pertanian masih merangkumi sekitar satu perlima pekerjaan, dengan pengeluaran per pekerja yang jauh lebih rendah berbanding bahagian ekonomi yang lain. Data awal bagi 2025 menunjukkan nilai ditambah benar pertanian, perhutanan dan perikanan menyusut 5.7%, berbeza daripada pertumbuhan yang dicatat oleh kebanyakan sektor perkhidmatan.

Wain ialah antara produk eksport terkenal negara dan berkait rapat dengan kegiatan vitikultur, khususnya di kawasan pengeluar seperti Kakheti. Pada 2025, eksport wain bernilai AS$268.0 juta. Eksport kacang hazel dan kacang lain pula bernilai AS$171.7 juta, sementara air mineral dan air berkarbonat tanpa gula tambahan bernilai AS$173.1 juta. Angka eksport ini menunjukkan bahawa produk pertanian dan makanan terproses kekal sebagai sebahagian daripada portfolio eksport negara walaupun sumbangan langsung pertanian kepada KDNK relatif kecil.

Pelancongan

Pelancongan di Georgia berkembang menjadi sumber penting pendapatan daripada perkhidmatan antarabangsa, disokong oleh kepelbagaian landskap, warisan budaya, bandar bersejarah, kawasan pergunungan Kaukasus dan pesisir Laut Hitam. Pada 2025, Pentadbiran Pelancongan Kebangsaan Georgia merekodkan 7,803,239 lawatan pengembara antarabangsa, termasuk 5,521,866 lawatan pelancong antarabangsa. Hasil daripada perjalanan antarabangsa berjumlah AS$4.69 bilion pada tahun yang sama. Sektor penginapan dan perkhidmatan makanan pula merangkumi sebahagian daripada kegiatan ekonomi yang berkaitan dengan pelancongan; nilai ditambah benar sektor tersebut meningkat 5.6% pada 2025.

Tenaga

Empangan Enguri pada 2025.

Kuasa hidroelektrik merupakan sumber utama penjanaan elektrik domestik Georgia. Menurut imbangan elektrik Operator Komersial Sistem Elektrik Georgia (ESCO), negara itu menjana 13,837.7 GWh elektrik pada 2025, dengan loji hidroelektrik menghasilkan 10,986.6 GWh, bersamaan kira-kira 79.4% daripada jumlah penjanaan. Loji haba menghasilkan 2,767.1 GWh, manakala Loji Kuasa Angin Kartli menghasilkan 79.4 GWh. Bahagian hidroelektrik yang besar mencerminkan kepentingan sumber air dan bentuk muka bumi pergunungan dalam sistem tenaga negara, sementara penjanaan haba dan perdagangan elektrik membantu melengkapkan bekalan apabila pengeluaran hidroelektrik berubah mengikut keadaan hidrologi.

Demografi

Georgia mengalami perubahan demografi yang ketara sejak beberapa dekad kebelakangan ini, termasuk penuaan penduduk, penurunan kadar kelahiran dan aliran migrasi antarabangsa yang besar. Tabung Penduduk Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu (UNFPA) mengenal pasti penuaan, penyusutan atau pertumbuhan penduduk yang perlahan, penurunan kelahiran dan penghijrahan keluar sebagai antara cabaran demografi utama negara. Statistik rasmi Pejabat Statistik Kebangsaan Georgia (GeoStat) bagi penduduk semasa dan banci 2024 tidak merangkumi kawasan yang disebut oleh agensi itu sebagai "wilayah diduduki".

Penduduk dan pembandaran

Tbilisi merupakan tumpuan penduduk terbesar Georgia. Pada 1 Januari 2026, lebih satu pertiga penduduk negara tinggal di ibu negara.

Banci Penduduk dan Pertanian Georgia 2024, yang menggunakan 14 November 2024 sebagai tarikh rujukan penduduk, merekodkan 3,929,581 orang. Angka ini 215,777 orang atau 5.8% lebih tinggi daripada 3,713,804 orang yang direkodkan dalam banci 2014. Berdasarkan banci tersebut dan perubahan penduduk sepanjang 2025, GeoStat menganggarkan penduduk Georgia berjumlah kira-kira 3,941,100 orang pada 1 Januari 2026, meningkat 0.3% berbanding setahun sebelumnya.

Pertumbuhan antara banci 2014 dengan 2024 tidak tersebar secara sekata. Penduduk Tbilisi bertambah 20.1% kepada 1,331,485 orang, manakala Republik Autonomi Adjara mencatatkan pertumbuhan 20.7% dan Kvemo Kartli 4.2%. Sebaliknya, semua wilayah lain yang diliputi kedua-dua banci mengalami penyusutan; pengurangan terbesar pada peringkat wilayah berlaku di Guria sebanyak 9.7% dan Samegrelo-Zemo Svaneti sebanyak 7.6%.

Corak tersebut berlaku serentak dengan peningkatan pembandaran. Dalam banci 2024, 2,455,444 orang atau 62.5% penduduk tinggal di petempatan bandar, berbanding 1,474,137 orang atau 37.5% di luar bandar. Berbanding banci 2014, jumlah penduduk bandar meningkat 15.7%, manakala penduduk luar bandar berkurang 7.4%; bahagian penduduk bandar dalam keseluruhan penduduk bertambah sebanyak 5.3 mata peratusan. Menjelang 1 Januari 2026, bahagian penduduk bandar dianggarkan meningkat lagi kepada 62.7%, dan penduduk Tbilisi dianggarkan sekitar 1.37 juta orang.

Petunjuk demografi utama

Petunjuk	Nilai	Tahun atau tarikh rujukan
Anggaran penduduk	3,941,100 orang	1 Januari 2026
Penduduk di petempatan bandar	62.7%	1 Januari 2026
Penduduk berumur 0–14 tahun	19.0%	1 Januari 2026
Penduduk berumur 15–64 tahun	62.9%	1 Januari 2026
Penduduk berumur 65 tahun ke atas	18.1%	1 Januari 2026
Umur median	38 tahun	1 Januari 2026
Jangka hayat ketika lahir	76.0 tahun Lelaki: 71.4; perempuan: 80.6	2025
Kelahiran hidup	37,867	2025
Kematian	44,319	2025
Pertambahan semula jadi	−6,452 orang	2025
Migrasi bersih	+17,127 orang	2025

Struktur umur dan migrasi

Komposisi umur menunjukkan proses penuaan penduduk yang berterusan. Dalam banci 2024, 692,700 orang atau 17.6% penduduk berumur sekurang-kurangnya 65 tahun; bahagian kumpulan ini meningkat sebanyak 3.3 mata peratusan berbanding banci 2014. Pada masa yang sama, 19.6% penduduk berumur bawah 15 tahun dan 62.8% berumur antara 15 dengan 64 tahun. Bahagian kumpulan umur 15–64 tahun berkurang sebanyak 4.3 mata peratusan antara kedua-dua banci. Menurut anggaran bagi 1 Januari 2026, bahagian penduduk berumur 65 tahun ke atas telah meningkat kepada 18.1%, manakala umur median penduduk ialah 38 tahun.

Perempuan membentuk majoriti kecil penduduk. Pada 1 Januari 2026, GeoStat menganggarkan terdapat 2.054 juta perempuan dan 1.888 juta lelaki, masing-masing sekitar 52% dan 48% daripada keseluruhan penduduk. Perbezaan lebih ketara pada umur lanjut, selaras dengan jurang jangka hayat: jangka hayat ketika lahir pada 2025 ialah 80.6 tahun bagi perempuan dan 71.4 tahun bagi lelaki, berbanding purata nasional 76.0 tahun.

Pertumbuhan semula jadi penduduk kekal negatif. Sebanyak 37,867 kelahiran hidup dan 44,319 kematian direkodkan pada 2025, menghasilkan pertambahan semula jadi sebanyak −6,452 orang. Pertambahan semula jadi negatif berlaku di semua wilayah kecuali Tbilisi, Adjara dan Kvemo Kartli. Kadar kematian bayi pada tahun yang sama ialah 7.6 bagi setiap 1,000 kelahiran hidup, manakala kadar kematian kanak-kanak bawah lima tahun ialah 9.1 bagi setiap 1,000 kelahiran hidup.

Migrasi antarabangsa mengimbangi penyusutan semula jadi pada 2025. Pada tahun itu, 131,501 orang berhijrah masuk ke Georgia dan 114,374 berhijrah keluar, menghasilkan migrasi bersih positif sebanyak 17,127 orang. Sebanyak 85.9% daripada mereka yang berhijrah masuk dan keluar berada dalam lingkungan umur bekerja 15–64 tahun. Warga Georgia membentuk 47.2% daripada mereka yang berhijrah masuk dan 51.4% daripada mereka yang berhijrah keluar.

Etnik dan bahasa

Georgia mempunyai penduduk yang berbilang etnik, walaupun etnik Georgia membentuk majoriti besar. Banci 2024 merekodkan 3,304,075 orang etnik Georgia, bersamaan 84.1% penduduk. Jumlah mereka meningkat 2.5% berbanding 2014, tetapi bahagiannya dalam jumlah penduduk menurun daripada 86.8%. Kumpulan kedua terbesar ialah Orang Azerbaijan dengan 268,832 orang atau 6.8%, diikuti Orang Armenia dengan 169,296 orang atau 4.3%.

Kumpulan lain yang direkodkan dalam banci termasuk 42,545 orang Rusia, 23,996 orang yang dikenal pasti sebagai beretnik India, 14,443 orang Ukraine, 12,611 orang Ossetia, 12,533 orang Arab dan 11,324 Yazidi. Bilangan beberapa komuniti yang berkait rapat dengan migrasi antarabangsa meningkat dengan ketara antara 2014 dengan 2024, termasuk penduduk Rusia, India dan Ukraine. Kewarganegaraan dan etnik dihitung secara berasingan dalam banci. Sebanyak 3,775,415 orang atau 96.1% penduduk ialah warga Georgia, manakala 133,857 warga asing direkodkan sebagai penduduk tetap. Kumpulan warga asing terbesar terdiri daripada warga Rusia (37,715), India (23,925) dan Ukraine (11,542).

Bahasa Georgia merupakan bahasa rasmi negara. Menurut Perlembagaan Georgia, bahasa Abkhaz juga mempunyai status bahasa rasmi di Republik Autonomi Abkhazia. Perlembagaan turut menjamin hak warga, tanpa mengira latar belakang etnik, agama atau bahasa, untuk mengekalkan dan mengembangkan kebudayaan mereka serta menggunakan bahasa ibunda dalam kehidupan peribadi dan awam.

Dalam banci 2024, 3,343,987 orang atau 85.1% penduduk menyatakan bahasa Georgia sebagai bahasa ibunda. Bahasa Azerbaijan ialah bahasa ibunda kedua paling lazim dengan 265,534 penutur atau 6.8%, diikuti Bahasa Armenia dengan 139,438 penutur atau 3.5%. Sebanyak 54,460 orang menyatakan bahasa Rusia sebagai bahasa ibunda. Banci itu juga merekodkan 3,839 penutur bahasa Ossetia dan 370 penutur bahasa Abkhaz di kawasan yang diliputi banci.

Agama

Kristian Ortodoks merupakan pegangan agama terbesar di Georgia. Menurut banci 2024, 3,223,206 orang atau 82.0% penduduk dikenal pasti sebagai penganut Kristian Ortodoks. Walaupun jumlah penganut meningkat 4.1% berbanding 2014, bahagiannya dalam keseluruhan penduduk menurun daripada 83.4% kepada 82.0%.

Islam merupakan agama kedua terbesar, dengan 437,458 penganut atau 11.1% penduduk pada 2024, meningkat 9.7% dari segi bilangan berbanding banci 2014. Banci yang sama merekodkan 101,736 penganut Gereja Apostolik Armenia, manakala kumpulan agama lain termasuk penganut Katolik, Saksi-Saksi Yehuwa, Yahudi dan beberapa komuniti agama yang lebih kecil.

Perlembagaan menjamin kebebasan kepercayaan, agama dan hati nurani. Pada masa yang sama, Perkara 8 Perlembagaan mengiktiraf peranan penting Gereja Ortodoks Apostolik Autocephalous Georgia dalam sejarah negara serta kebebasannya daripada negara; hubungan antara gereja tersebut dengan negara ditetapkan melalui suatu perjanjian berperlembagaan.

Budaya

Budaya Georgia berakar pada tradisi masyarakat Georgia di Kaukasus Selatan dan berkembang melalui hubungan berabad-abad dengan dunia Kristian Timur, Parsi dan masyarakat jiran. Pengkristianan Kerajaan Iberia (Kartli) pada abad ke-4 memberi kesan yang mendalam terhadap seni bina keagamaan, kesusasteraan dan kebudayaan bertulis, manakala kesusasteraan sekular zaman pertengahan turut menyerap pengaruh epik Parsi. Kepelbagaian wilayah turut membentuk tradisi tempatan yang berbeza, seperti yang dapat dilihat dalam seni bina Svaneti, muzik Kakheti dan variasi masakan dari kawasan pergunungan hingga pesisir Laut Hitam.

Warisan budaya negara ini mendapat pengiktirafan antarabangsa yang luas. Tiga tapak budaya Georgia tercatat dalam Senarai Warisan Dunia UNESCO, iaitu Biara Gelati, Monumen Bersejarah Mtskheta dan Svaneti Hulu. UNESCO juga menyenaraikan lima unsur warisan budaya tidak ketara Georgia dalam Senarai Perwakilan Warisan Budaya Tidak Ketara Kemanusiaan: nyanyian polifoni Georgia pada 2008, kaedah tradisional pembuatan wain qvevri pada 2013, budaya hidup tiga sistem tulisan abjad Georgia pada 2016, gusti Chidaoba pada 2018, serta budaya gandum Georgia: tradisi dan ritual pada 2025.

Bahasa, tulisan dan kesusasteraan

Tradisi bertulis Georgia menggunakan tiga sistem tulisan bersejarah, iaitu Mrgvlovani, Nuskhuri dan Mkhedruli. Mrgvlovani merupakan bentuk terawal, yang kemudiannya melahirkan Nuskhuri dan seterusnya Mkhedruli. Ketiga-tiganya masih digunakan untuk fungsi budaya dan sosial yang berlainan. Sistem pendidikan moden berasaskan Mkhedruli, manakala Mrgvlovani dan Nuskhuri terus dipelihara terutama dalam lingkungan Gereja Ortodoks Georgia, pengajian teologi, kajian ilmiah, ikonografi dan beberapa pertukangan tradisional. Budaya hidup ketiga-tiga sistem tulisan ini dimasukkan ke dalam Senarai Perwakilan Warisan Budaya Tidak Ketara Kemanusiaan UNESCO pada 2016.

Kesusasteraan Georgia mempunyai tradisi bertulis yang panjang. The Martyrdom of Saint Shushanik, sebuah karya hagiografi oleh Iakob Khutsesi (Tsurtaveli) yang ditulis antara 476 dan 483, dianggap sebagai karya sastera asli Georgia tertua yang masih terselamat. Sehingga sekitar abad ke-10, sebahagian besar karya yang masih wujud berasal daripada lingkungan biara dan gereja, termasuk himne, hagiografi, kronik serta terjemahan teks Alkitab dan liturgi.

Kesusasteraan sekular berkembang pesat dari penghujung abad ke-11 hingga awal abad ke-13, bertepatan dengan zaman kegemilangan politik dan kebudayaan Kerajaan Georgia. Karya paling terkenal daripada tempoh ini ialah puisi epik Shota Rustaveli, Vepkhistqaosani (The Knight in the Panther's Skin), yang menggabungkan tradisi sastera Georgia dengan unsur kebudayaan Timur dan menjadi salah satu karya teras kesusasteraan Georgia. Koleksi manuskrip puisi tersebut didaftarkan dalam Daftar Memory of the World UNESCO pada 2013; koleksi itu merangkumi manuskrip yang mencerminkan pertemuan tradisi Georgia, Timur dan Eropah.

Pada abad ke-19, Romantisisme muncul dalam karya tokoh seperti Alexander Chavchavadze, Nikoloz Baratashvili dan Grigol Orbeliani. Kemudian, Ilia Chavchavadze, Akaki Tsereteli dan Vazha-Pshavela memainkan peranan penting dalam perkembangan puisi dan prosa moden. Awal abad ke-20 pula menyaksikan pengaruh Simbolisme dalam karya Galaktion Tabidze, Paolo Iashvili dan Titsian Tabidze, sementara kesusasteraan Georgia pada zaman Soviet dan pasca-Soviet terus berkembang melalui penulis seperti Nodar Dumbadze, Otar Chiladze, Chabua Amirejibi dan Aka Morchiladze.

Seni bina dan seni visual

Katedral Svetitskhoveli di Mtskheta, salah satu contoh utama seni bina keagamaan zaman pertengahan Georgia.

Seni bina Georgia amat berkait dengan perkembangan agama Kristian dan tradisi biara. Kompleks Monumen Bersejarah Mtskheta, yang disenaraikan sebagai Tapak Warisan Dunia pada 1994, merangkumi Biara Jvari, Katedral Svetitskhoveli dan Biara Samtavro. Bangunan-bangunan tersebut mewakili beberapa peringkat perkembangan seni bina gereja Georgia dari zaman awal Kristian hingga zaman pertengahan dan memperlihatkan penggabungan tradisi tempatan dengan pengaruh yang sampai ke Mtskheta melalui hubungan dengan dunia Rom, Parsi, Syria, Palestin dan Byzantine.

Biara Gelati, yang mula dibina pada 1106 atas perintah Raja David IV, merupakan antara monumen utama zaman kegemilangan Georgia pada abad ke-11 hingga ke-13. Selain berfungsi sebagai pusat keagamaan, Gelati menjadi pusat pendidikan dan ilmu pengetahuan melalui akademinya, yang menghimpunkan sarjana dan penterjemah. Gereja-gerejanya dihiasi dengan mozek abad ke-12 serta rangkaian lukisan dinding yang dihasilkan antara abad ke-12 dengan abad ke-17. Kompleks tersebut dimasukkan ke dalam Senarai Warisan Dunia pada 1994; sempadan tapaknya diubah dengan ketara pada 2017 apabila kawasan yang disenaraikan difokuskan semula pada Biara Gelati.

Seni bina vernakular pergunungan pula amat ketara di Svaneti Hulu, Tapak Warisan Dunia sejak 1996. Perkampungan di kawasan ini dicirikan oleh rumah dan menara batu zaman pertengahan yang menjalankan fungsi kediaman serta pertahanan. Landskap binaan tersebut, khususnya di komuniti Ushguli, mencerminkan cara hidup, organisasi sosial dan penyesuaian masyarakat Svan terhadap persekitaran pergunungan Kaukasus.

Dalam seni visual moden, Niko Pirosmani (1862–1918) merupakan salah seorang tokoh yang paling dikenali. Pelukis autodidak ini banyak menggambarkan kehidupan harian Tbilisi, pemilik kedai dan kedai minuman, tukang, haiwan serta adegan sosial, dan kerap melukis pada kain minyak hitam. Karyanya mula mendapat perhatian kalangan seniman avant-garde pada 1910-an dan empat lukisannya dipamerkan di Moscow pada 1913. Pengiktirafan antarabangsa yang lebih meluas berkembang selepas kematiannya, termasuk melalui pameran di Eropah dan Jepun pada separuh kedua abad ke-20 dan awal abad ke-21.

Muzik dan tarian

Persembahan ensembel Erisioni pada 2010.

Nyanyian polifoni merupakan salah satu tradisi muzik yang paling tersendiri di Georgia. UNESCO membezakan tiga bentuk wilayah utama: polifoni kompleks yang lazim di Svaneti; dialog polifoni di atas suara bes yang banyak ditemui di Kakheti; dan bentuk kontras dengan tiga bahagian vokal yang sebahagiannya diimprovisasi di Georgia barat. Lagu seperti Chakrulo, yang dipersembahkan dalam upacara dan perayaan, memperlihatkan teknik vokal tersendiri termasuk krimanchuli, iaitu nyanyian falseto bernada tinggi. Tradisi ini turut mempunyai hubungan dengan lagu kerja, perayaan keagamaan dan budaya penanaman anggur. Nyanyian polifoni Georgia mula-mula diisytiharkan oleh UNESCO sebagai Karya Agung Warisan Lisan dan Tidak Ketara Kemanusiaan pada 2001 sebelum dimasukkan ke dalam Senarai Perwakilan Warisan Budaya Tidak Ketara Kemanusiaan pada 2008.

Tarian rakyat juga berbeza mengikut wilayah dan konteks sosial, daripada tarian istana hingga tradisi perkampungan. Pada abad ke-20, sebahagian daripada tradisi tersebut disesuaikan untuk pentas profesional. Ensembel Sukhishvili, yang diasaskan secara rasmi pada 1945 oleh pasangan penari Iliko Sukhishvili dan Nino Ramishvili, menjadi antara kumpulan yang paling berpengaruh dalam proses tersebut. Koreografinya mengolah unsur tarian wilayah dengan persembahan teater, termasuk gerakan akrobatik, permainan pedang dan langkah pantas dalam bahagian lelaki serta pergerakan yang lebih terkawal dan meluncur dalam bahagian wanita.

Filem

Tradisi sinema Georgia bermula tidak lama selepas kemunculan filem di Eropah Barat. Tayangan sinema tiba di Georgia pada November 1896, dan 1908 secara konvensional dianggap sebagai tahun kelahiran sinema Georgia. Pada 1912, Vasil Amashukeli menghasilkan dokumentari panjang Akaki Tsereteli's Trip to Racha-Lechkhumi, yang merakam perjalanan penyair Akaki Tsereteli di Georgia utara-tengah. Antara 1916 dengan 1918, penerbit Germane Gogitidze dan pengarah teater Alexandre Tsutsunava menghasilkan Christine, yang dianggap sebagai filem cereka Georgia pertama.

Selepas pengambilalihan Soviet pada 1921, pembikinan filem dimasukkan ke dalam sistem studio dan pembiayaan negara Soviet serta turut digunakan sebagai alat propaganda, walaupun karya sastera Georgia terus menjadi bahan penting untuk adaptasi filem. Keruntuhan Kesatuan Soviet membawa kepada kemerosotan mendadak dalam pengeluaran akibat krisis ekonomi, kemerosotan prasarana dan kekurangan kemahiran pengeluaran. Industri tersebut mula pulih pada awal abad ke-21 dengan kemunculan generasi pembikin filem baharu dan sokongan pembiayaan awam.

Masakan, jamuan dan wain

Ilustrasi sebuah qvevri, bekas tembikar tradisional untuk pembuatan dan penyimpanan wain, dalam Le Caucase illustré pada 1889.

Masakan Georgia mempunyai variasi wilayah yang ketara dan menggunakan pelbagai jenis roti, keju, sayur-sayuran, herba, kekacang, walnut dan daging. Antara hidangan yang paling dikenali ialah khachapuri, roti berinti keju yang mempunyai pelbagai bentuk wilayah, serta khinkali, sejenis ladu yang dikaitkan khususnya dengan tradisi kawasan pergunungan tetapi kini dimakan di seluruh negara. Varian khachapuri berbeza antara wilayah; sebagai contoh, gaya Adjara lazimnya berbentuk seperti perahu dan disajikan dengan telur, manakala bentuk lain dikaitkan dengan Imereti, Guria dan Svaneti.

Jamuan tradisional yang dikenali sebagai supra mempunyai fungsi sosial yang lebih luas daripada sekadar penyajian makanan. Menu dan susunan jamuan berubah mengikut wilayah dan tujuan pertemuan, tetapi amalan berkongsi makanan, wain, cerita, nyanyian dan ucapan bersulang merupakan unsur lazimnya. Jamuan dipimpin oleh seorang tamada, iaitu orang yang mengatur urutan ucapan bersulang dan menyesuaikannya dengan keadaan pertemuan. Peranan tersebut biasanya diberikan kepada peserta yang dihormati dan berkemahiran berucap.

Pembuatan wain mempunyai sejarah yang sangat panjang di wilayah Georgia. Analisis kimia terhadap sisa organik dalam tembikar dari tapak Neolitik di Kaukasus Selatan menemukan bukti biomolekul wain anggur dan penanaman anggur untuk wain di Georgia sekitar 6000–5800 SM, yang oleh para penyelidik dikenal pasti sebagai bukti biomolekul arkeologi terawal bagi wain anggur di Timur Dekat.

Kaedah tradisional qvevri kekal sebagai salah satu ciri utama budaya wain Georgia. Qvevri ialah bekas tembikar berbentuk bujur telur yang lazimnya ditanam di dalam tanah dan digunakan untuk menghasilkan, mematangkan serta menyimpan wain. Pengetahuan tentang pembuatan bekas dan wain tersebut secara tradisional diwariskan dalam keluarga dan masyarakat, khususnya di kawasan perkampungan. UNESCO memasukkan kaedah tradisional pembuatan wain qvevri Georgia ke dalam Senarai Perwakilan Warisan Budaya Tidak Ketara Kemanusiaan pada 2013.

Sukan

Sukan di Georgia merangkumi tradisi yang kukuh dalam sukan berpasukan dan individu. Ragbi kesatuan dan bola sepak mempunyai pencapaian antarabangsa yang penting, manakala judo, gusti, angkat berat dan tinju menyumbang sebahagian besar kejayaan Olimpik negara. Georgia juga mempunyai tradisi yang menonjol dalam bola keranjang dan catur, khususnya catur wanita.

Pasukan ragbi Georgia menentang Itali di Batumi pada Julai 2022.

Pasukan ragbi kesatuan kebangsaan Georgia, yang dikenali sebagai Lelos, merupakan antara pasukan kebangsaan Georgia yang paling berjaya pada peringkat antarabangsa. Pasukan itu membuat penampilan sulung dalam Piala Dunia Ragbi pada 2003 dan menyertai setiap edisi sejak itu. Pencapaian terbaiknya ialah tempat ketiga dalam kumpulan pada Piala Dunia Ragbi 2015, apabila Georgia mencatat dua kemenangan, termasuk kemenangan 17–10 ke atas Tonga; keputusan tersebut turut memastikan kelayakan automatik ke edisi 2019. Georgia mengesahkan tempat ke Piala Dunia Ragbi 2027 pada Februari 2025, sekali gus memastikan penyertaan ketujuh berturut-turut dalam kejohanan tersebut.

Georgia turut mendominasi Kejohanan Ragbi Eropah untuk sebahagian besar penghujung 2010-an dan awal 2020-an. Lelos memenangi lapan kejuaraan berturut-turut dari 2018 hingga 2025 dan melalui 43 perlawanan kejohanan tanpa kekalahan sebelum tewas 17–19 kepada Portugal dalam perlawanan akhir edisi 2026. Kejuaraan 2025, yang dimenangi selepas menewaskan Sepanyol dalam perlawanan akhir, juga menjadi sebahagian daripada laluan kelayakan Georgia ke Piala Dunia 2027.

Bola sepak mempunyai sejarah yang panjang di negara ini. Dinamo Tbilisi, yang ditubuhkan sebagai sebahagian daripada persatuan sukan Dinamo pada 1925, memenangi liga utama Soviet pada 1964 dan 1978. Pencapaian kelab yang paling penting di Eropah ialah kemenangan Piala Pemenang Piala Eropah 1980–81, apabila Dinamo menewaskan Carl Zeiss Jena 2–1 dalam perlawanan akhir di Düsseldorf. Persekutuan Bola Sepak Georgia yang bebas ditubuhkan pada 1990 dan diterima sebagai anggota penuh FIFA dan UEFA pada 1992.

Pasukan bola sepak kebangsaan Georgia mencapai kejayaan terbesarnya setakat ini apabila layak ke UEFA Euro 2024, kejohanan utama antarabangsa pertama negara itu sejak kemerdekaan. Selepas kalah kepada Türkiye dan seri dengan Czechia dalam dua perlawanan pertama kumpulan, Georgia menewaskan Portugal 2–0 melalui jaringan Khvicha Kvaratskhelia dan Georges Mikautadze. Kemenangan tersebut membolehkan Georgia mara sebagai salah satu pasukan tempat ketiga terbaik dan mencapai pusingan 16 terakhir pada penampilan sulungnya. Kejayaan itu menyusuli pembangunan infrastruktur dan akar umbi yang lebih sistematik; antara 2015 dengan 2021, jumlah pemain berdaftar dengan persekutuan meningkat daripada 14,676 kepada 37,600, manakala liga wanita kebangsaan diwujudkan pada 2016.

Bola keranjang berkembang sebagai satu lagi sukan berpasukan utama pada era pasca-Soviet. Pasukan bola keranjang kebangsaan Georgia memainkan perlawanan rasminya yang pertama pada 1995 dan membuat penampilan sulung dalam EuroBasket pada 2011. Pasukan itu menyertai lima edisi EuroBasket berturut-turut dari 2011 hingga 2022, dengan Georgia menjadi salah satu negara tuan rumah EuroBasket 2022. Pada 2023, Georgia layak ke Piala Dunia FIBA buat kali pertama dan mara ke pusingan kedua sebelum menamatkan kejohanan di tempat ke-16. Georgia mencatat pencapaian EuroBasket terbaiknya pada EuroBasket 2025 dengan mara ke suku akhir buat kali pertama. Pasukan itu menewaskan Perancis 80–70 dalam pusingan 16 sebelum tewas kepada Finland di suku akhir dan menamatkan kejohanan di tempat kelapan.

Dalam sukan individu, pencapaian Olimpik Georgia banyak tertumpu pada judo, gusti dan angkat berat. Pada Sukan Olimpik Musim Panas 2024 di Paris, delegasi seramai 28 atlet memenangi tujuh pingat, terdiri daripada tiga emas, tiga perak dan satu gangsa, serta menduduki tempat ke-24 dalam kedudukan pingat. Menurut Jawatankuasa Olimpik Kebangsaan Georgia, kedudukan tersebut merupakan pencapaian keseluruhan terbaik negara sejak mula bertanding secara bebas. Pingat emas dimenangi oleh Lasha Bekauri dalam judo, Geno Petriashvili dalam gusti bebas dan Lasha Talakhadze dalam angkat berat. Talakhadze memenangi emas Olimpik ketiganya berturut-turut selepas kejayaan pada 2016 dan 2020, manakala Bekauri mempertahankan gelaran Olimpiknya.

Pencapaian Georgia dalam sukan musim sejuk secara sejarah lebih terhad, tetapi Sukan Olimpik Musim Sejuk 2026 di Milano dan Cortina d'Ampezzo menghasilkan pingat Olimpik Musim Sejuk pertama negara. Pasangan Anastasiia Metelkina dan Luka Berulava memenangi pingat perak acara berpasangan luncur ais berbunga, di belakang pasangan Jepun Riku Miura dan Ryuichi Kihara. Mereka mencatat 221.75 mata secara keseluruhan dan menjadi atlet pertama yang memenangi pingat Olimpik Musim Sejuk untuk Georgia.

Georgia juga mempunyai tradisi catur yang berpengaruh, terutamanya dalam pertandingan wanita. Nona Gaprindashvili, kelahiran Zugdidi, menjadi juara dunia wanita pada 1962 dan mempertahankan gelaran itu sehingga 1978. Pada tahun yang sama, beliau menjadi wanita pertama yang dianugerahi gelaran Grandmaster oleh FIDE. Gelarannya kemudian beralih kepada seorang lagi pemain Georgia, Maia Chiburdanidze, yang menjadi juara dunia wanita pada usia 17 tahun dan memegang gelaran itu selama 13 tahun. Chiburdanidze menjadi wanita kedua yang memperoleh gelaran Grandmaster pada 1984 dan kemudiannya membantu pasukan wanita Georgia memenangi beberapa pingat emas dalam Olimpiad Catur.

Pautan luar

• (Inggeris) Laman sesawang presiden
• (Inggeris) Laman Kementerian Luar Negeri Diarkibkan 2001-12-20 di Wayback Machine
• (Inggeris) Laman sesawang rasmi Diarkibkan 2007-06-29 di Wayback Machine
• (Inggeris) Geotc.net
• (Inggeris) Georgia di CIA World Factbook Diarkibkan 2006-04-14 di Wayback Machine
• (Inggeris) Info di VisitGeorgia.ge Diarkibkan 2011-09-27 di Wayback Machine
• (Inggeris) Kartuli.com
• (Inggeris), (Jerman), (Rusia), (Georgia) Full information about (country) Georgia

Peta Georgia