Tic

Neem het voorbehoud bij medische informatie in acht.
Raadpleeg bij gezondheidsklachten een arts.

Een tic is een onvrijwillige, plotselinge, vaak korte samentrekking van een spier of spiergroep. Hierdoor ontstaat een waarneembare beweging (motorische tic) en/of een vocale uiting (vocale tic). Soms treden tics in korte tijd snel na elkaar op.

Vormen

Een tic is onvrijwillig, maar wordt onderscheiden van een spasme. Een tic wordt vaak vooraf gegaan door een premonitory urge en kan in veel gevallen tijdelijk onderdrukt worden door de persoon. Deze onderdrukking veroorzaakt een lichamelijke spanning en kan leiden tot een verergering op een later moment en is niet voor iedereen mogelijk.

Tics kunnen bij iedereen voorkomen en worden regelmatig gezien op de kinderleeftijd. In de meeste gevallen verdwijnen deze spontaan. Wanneer tics lang aanhouden en in een bepaalde veelheid voorkomen, kan er sprake zijn van een ticstoornis. De bekendste is het syndroom van Gilles de la Tourette.

Tics zijn meestal enkelvoudig, zoals knijpen met de ogen of kuchen. Bij mensen sommige mensen met een ticstoornis kunnen er daarnaast echter ook complexe vormen van tics voorkomen, waarbij meerdere spiergroepen een rol spelen en de tic op intentioneel gedrag kan lijken. Voorbeelden hiervan zijn het maken van sprongetjes, het hele lichaam draaien, of het uiten van woorden. Binnen deze complexe tics worden verschillende vormen onderscheiden, zoals coprolalie, echolalie, echopraxie, en meer.

De meeste tics zijn echter enkelvoudig.

Kenmerken

Voorbeelden van tics met geluid (vocale tics) zijn knorren, snuiven, snurken, de keel schrapen. Tics met bewegingen zijn onder meer het optrekken van de schouders, het trekken van gezichtsgrimassen, knipogen of met beide ogen knipperen en onwillekeurige hoofbewegingen.

Ook dwangmatige handelingen als voorwerpen of traptreden tellen of lichtschakelaars aan en uit doen, worden soms benoemd als tic. Deze dwanghandelingen zijn echter niet hetzelfde als tics en als ze in een belemmerende mate voorkomen, kunnen ze deel uitmaken van een obsessief-compulsieve stoornis.