close
Jump to content

dla

From Wiktionary, the free dictionary
See also: dlá, DLA, and -dlą́

Ladin

[edit]

Etymology

[edit]

de (of, from) +‎ la (the [feminine singular])

Contraction

[edit]

dla

  1. of the, from the (+ a feminine noun in singular)

Lala (South Africa)

[edit]

Etymology

[edit]

From Proto-Bantu *-dɪ́a.

Verb

[edit]

-dlá

  1. to eat

Lower Sorbian

[edit]

Etymology

[edit]

From Proto-Slavic *dьľa, *děľa.

Pronunciation

[edit]

Preposition

[edit]

dla [with genitive] (often postpositive)

  1. because of

Further reading

[edit]
  • Muka, Arnošt (1921, 1928), “dla”, in Słownik dolnoserbskeje rěcy a jeje narěcow (in German), St. Petersburg, Prague: ОРЯС РАН, ČAVU; Reprinted Bautzen: Domowina-Verlag, 2008
  • Starosta, Manfred (1999), “dla”, in Dolnoserbsko-nimski słownik / Niedersorbisch-deutsches Wörterbuch (in German), Bautzen: Domowina-Verlag

Northern Ndebele

[edit]

Etymology

[edit]

From Proto-Bantu *-dɪ́a.

Verb

[edit]

-dlá

  1. to eat

Inflection

[edit]

This verb needs an inflection-table template.

Old Polish

[edit]

Pronunciation

[edit]
  • IPA(key): (10th–15th CE) /dlʲaː/
  • IPA(key): (15th CE) /dlʲɒ/

Etymology 1

[edit]

    Inherited from Proto-Slavic *dьľa. First attested in 1366.

    Postposition

    [edit]

    dla [with genitive]

    1. because of
      Synonym: ku
      • 1884 [c. 1455-1460], “Die Magdeburger Urtheile. Ein Deutschen Rechtes in polnischer Sprache aus der Mitte des XV Jahrhunderts”, in Aleksander Brückner, editor, Archiv für slavische Philologie, volume VII, page 560:
        A nye chczą tho odpusczycz any dla laszky, any dla zalosczy, any szamych mogych vsth dla, any sządne rzeczy dla
        [A nie chcę to odpuścić ani dla łaski ani dla żałości, ani samych mojich ust dla, ani żadne rzeczy dla]
    2. on account of
      • 1874-1891 [Fifteenth century], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności[2], [3], [4], volume XXII, page 245:
        Blogoslawyeny, gysch czyrpyą przeczywnoscz... prze sprawyedliwoscz, tho gest prze caliszdą dobrocz boga dla vczinyoną
        [Błogosławieni, jiż cirpią przeciwność... prze sprawiedliwość, to jest prze kaliżdą dobroć Boga dla uczynioną]
    3. as, in the role of
      • 1868 [1437], Akta grodzkie i ziemskie z czasów Rzeczypospolitej Polskiej : z archiwum tak zwanego bernardyńskiego we Lwowie w skutek fundacyi śp. Alexandra hr. Stadnickiego[5], volume XI (quotation in Old Polish; overall work in Polish, Latin, and Old Polish), page 117:
        Nobilis Fridricus... Hedwigi, sue consorti carissime, racione dotis et dotalicii al. possagu dlya y wyena trecentas marcas... inscribit
        [Nobilis Fridricus... Hedwigi, sue consorti carissime, racione dotis et dotalicii al. posagu dla i wiena trecentas marcas... inscribit]
    4. (attested in Lesser Poland, Masovia, Silesia) for, benefiting
      Synonyms: ku, przed
      • 1937 [1408], Józef Birkenmajer, editor, Bogarodzica dziewica. Analiza tekstu, treści i formy[6], number B, Krakow:
        Czebye dla, czlowecze, dal bog przeklocz szobe rancze, nodze obe
        [Ciebie dla, człowiecze, dał Bog przekłoć sobie ręce, nodze obie]
    5. denotes the aim or purpose of an action; for
      • 1874-1891 [Fifteenth century], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności[7], [8], [9], volume XVI, page 347:
        Vzytkw dla twego comodi more
        [Użytku dla twego comodi more]

    Preposition

    [edit]

    dla [with genitive]

    1. (attested in Masovia, Lesser Poland) because of
      • 1895 [1448–1450], Mikołaj Suled, edited by Franciszek Piekosiński, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich, Kodeks Świętosławów, Warka, page 8:
        Strona trzikrocz wezwana, nye bandzeli kv prawv, kgdi sandza iakobi wstacz chczal, dlya nyestanya ma bicz skazana (ob contumaciam condemnetur)
        [Strona trzykroć wezwana nie będzieli ku prawu, gdy sędzia jakoby wstać chciał, dla niestania ma być skazana (ob contumaciam condemnetur)]
      • 1892 [1484], Hieronim Łopaciński, editor, Reguła trzeciego zakonu św. Franciszka i drobniejsze zabytki języka polskiego z końca w. XV i początku XVI[10], Krakow, page 717:
        Ma... zmoviczi trzy paczierze dla onego, yze thak nyeopatrznye... przysyągal (propter incaute facta huiusmodi iuramenta)
        [Ma... zmowić trzy pacierze dla onego, iże tak nieopatrznie... przysięgał (propter incaute facta huiusmodi iuramenta)]
    2. on account of
      • 1451-1455, Legenda o świętym Aleksym[11], line 167:
        I yąl go proszycz: W gymyą szyna boszego y dla szyna th[e]wego, Allexego, a racz my szwą gyelmvszna dacz
        [I jął go prosić: W jimię Syna Bożego i dla syna t[e]wego, Aleksego, a racz mi swą jełmużnę dać]
    3. as, in the role of
      • 1895 [1421], Archiwum Komisji Prawniczej. Collectanea ex Archivo Collegii Iuridici[12], volume VIIIa, page 155:
        Pany Staskowy dna roboth... nigdy nye zastawala... any dla zastawy dala robycz kmeczom
        [Pani Staszkowi dnia robot... nigdy nie zastawiała... ani dla zastawy dała robić kmieciom]
    4. for, benefiting
      • 1880-1894 [Fifteenth century], Sprawozdania Komisji Językowej Akademii Umiejętności[13], volume I, page 151:
        Day my czyalo szyna tvego, bosz go szeslal dla mnye grzesznego
        [Daj mi ciało Syna twego, boś go zesłał dla mnie grzesznego]
    5. denotes the aim or purpose of an action; for
      • 1874-1891 [Fifteenth century], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności[14], [15], [16], volume XXII, page 241:
        Tha czistoscz nycz ginego nye gest, geno czyala y dusche czaloscz ot zmazanya dla mylosczy bozey otrzimanya
        [Ta czystość nic jinego nie jest, jeno ciała i dusze całość ot zmazania dla miłości bożej otrzymania]
    Descendants
    [edit]

    Etymology 2

    [edit]

      Inherited from Proto-Slavic *dьlja,[1] from Proto-Slavic *dьlь. First attested in 1462.

      Noun

      [edit]

      dla f

      1. prescribed full length of a field
        • 1868 [1462], Akta grodzkie i ziemskie z czasów Rzeczypospolitej Polskiej : z archiwum tak zwanego bernardyńskiego we Lwowie w skutek fundacyi śp. Alexandra hr. Stadnickiego[17], volume XI (quotation in Old Polish; overall work in Polish, Latin, and Old Polish), page 469:
          Laneos cum dle, silvas et campos
          [Laneos cum dle, silvas et campos]

      References

      [edit]
      1. ^ Bańkowski, Andrzej (2000), “DLA III”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
      • B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “1. dla”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
      • B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “2. dla”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN

      Phuthi

      [edit]

      Etymology

      [edit]

      From Proto-Bantu *-dɪ́a.

      Verb

      [edit]

      -dlá

      1. to eat

      Inflection

      [edit]

      This verb needs an inflection-table template.

      Derived terms

      [edit]

      Polish

      [edit]

      Alternative forms

      [edit]

      Etymology

      [edit]

        Inherited from Old Polish dla.

        Pronunciation

        [edit]
         
        • Audio 1:(file)
        • Audio 2:(file)
        • Audio 3:(file)
        • Rhymes: -a
        • Syllabification: dla

        Preposition

        [edit]

        dla [with genitive]

        1. for (intended to belong to)
          Zrobiłem dla ciebie kanapkę.I made a sandwich for you.
          Reszta dla pana.Keep the change. (literally, “The rest to you.”)
        2. for, in aid of (intended to benefit, cure, support, etc.)
          Palenie tytoniu jest bardzo szkodliwe dla zdrowia.Smoking tobacco is very bad for one's health.
          Ta wyspa to rezerwat dla ptaków.This island is a reserve for birds.
        3. for (in return for)
          Robię to tylko dla zabawy.I'm just doing it for fun.
        4. to
          Jaki był wynik? 1:0 dla Polski!What was the score? 1-0 to Poland / for Poland!
        5. (colloquial) for the sake of
          Nie chcę brać ślubu dla ślubu.I don't want to marry for the sake of it.
        6. for (according to, in the opinion of)
        7. (Kuyavia, Bodzanowo, Ujma Mała) synonym of z powodu / przez
        8. (Kurpie, Ostrołęka, Far Masovian, Ostrów Mazowiecka, Wysocze, Wąsewo, Przasnysz) synonym of po (for)

        Trivia

        [edit]

        According to Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej (1990), dla is one of the most used words in Polish, appearing 293 times in scientific texts, 325 times in news, 339 times in essays, 195 times in fiction, and 209 times in plays, each out of a corpus of 100,000 words, totaling 1361 times, making it the 28th most common word in a corpus of 500,000 words.[1]

        References

        [edit]
        1. ^ Ida Kurcz (1990), “dla”, in Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej [Frequency dictionary of the Polish language]‎[1] (in Polish), volume 1, Kraków; Warszawa: Polska Akademia Nauk. Instytut Języka Polskiego, page 74

        Further reading

        [edit]

        Southern Ndebele

        [edit]

        Etymology

        [edit]

        From Proto-Bantu *-dɪ́a.

        Verb

        [edit]

        -dlá

        1. to eat

        Inflection

        [edit]

        This verb needs an inflection-table template.

        Swazi

        [edit]

        Etymology

        [edit]

        From Proto-Bantu *-dɪ́a.

        Verb

        [edit]

        -dlá

        1. to eat

        Inflection

        [edit]

        This verb needs an inflection-table template.

        Derived terms

        [edit]

        Xhosa

        [edit]

        Verb

        [edit]

        -dla?

        1. to corrode
        2. to enjoy

        Inflection

        [edit]

        This verb needs an inflection-table template.

        Derived terms

        [edit]

        Zulu

        [edit]

        Etymology

        [edit]

        Inherited from Proto-Bantu *-dɪ́a.

        Pronunciation

        [edit]

        IPA(key): /ɮa/

        Verb

        [edit]

        -dlá

        1. (transitive and intransitive) to eat
        2. (transitive and intransitive) to drink
        3. (transitive) to consume (generally)
        4. (transitive) to corrode, to cause to rust
        5. (transitive) to enjoy

        Inflection

        [edit]
        tone H (infinitive ukudla)
        positive negative
        infinitive ukudla ukungadli
        imperative
        simple + object concord
        singular yidla -dle
        plural yidlani -dleni
        present
        positive absolute positive relative positive participial negative absolute negative relative negative participial
        1st singular ngiyadla, ngidla engidlayo, engidla ngidla angidli engingadli ngingadli
        2nd singular uyadla, udla odlayo, odla udla awudli ongadli ungadli
        1st plural siyadla, sidla esidlayo, esidla sidla asidli esingadli singadli
        2nd plural niyadla, nidla enidlayo, enidla nidla anidli eningadli ningadli
        class 1 uyadla, udla odlayo, odla edla akadli ongadli engadli
        class 2 bayadla, badla abadlayo, abadla bedla abadli abangadli bengadli
        class 3 uyadla, udla odlayo, odla udla awudli ongadli ungadli
        class 4 iyadla, idla edlayo, edla idla ayidli engadli ingadli
        class 5 liyadla, lidla elidlayo, elidla lidla alidli elingadli lingadli
        class 6 ayadla, adla adlayo, adla edla awadli angadli engadli
        class 7 siyadla, sidla esidlayo, esidla sidla asidli esingadli singadli
        class 8 ziyadla, zidla ezidlayo, ezidla zidla azidli ezingadli zingadli
        class 9 iyadla, idla edlayo, edla idla ayidli engadli ingadli
        class 10 ziyadla, zidla ezidlayo, ezidla zidla azidli ezingadli zingadli
        class 11 luyadla, ludla oludlayo, oludla ludla aludli olungadli lungadli
        class 14 buyadla, budla obudlayo, obudla budla abudli obungadli bungadli
        class 15 kuyadla, kudla okudlayo, okudla kudla akudli okungadli kungadli
        class 17 kuyadla, kudla okudlayo, okudla kudla akudli okungadli kungadli
        recent past
        positive absolute positive relative positive participial negative absolute negative relative negative participial
        1st singular ngidlile, ngidlē engidlile, engidlē ngidlile, ngidlē angidlanga engingadlanga ngingadlanga
        2nd singular udlile, udlē odlile, odlē udlile, udlē awudlanga ongadlanga ungadlanga
        1st plural sidlile, sidlē esidlile, esidlē sidlile, sidlē asidlanga esingadlanga singadlanga
        2nd plural nidlile, nidlē enidlile, enidlē nidlile, nidlē anidlanga eningadlanga ningadlanga
        class 1 udlile, udlē odlile, odlē edlile, edlē akadlanga ongadlanga engadlanga
        class 2 badlile, badlē abadlile, abadlē bedlile, bedlē abadlanga abangadlanga bengadlanga
        class 3 udlile, udlē odlile, odlē udlile, udlē awudlanga ongadlanga ungadlanga
        class 4 idlile, idlē edlile, edlē idlile, idlē ayidlanga engadlanga ingadlanga
        class 5 lidlile, lidlē elidlile, elidlē lidlile, lidlē alidlanga elingadlanga lingadlanga
        class 6 adlile, adlē adlile, adlē edlile, edlē awadlanga angadlanga engadlanga
        class 7 sidlile, sidlē esidlile, esidlē sidlile, sidlē asidlanga esingadlanga singadlanga
        class 8 zidlile, zidlē ezidlile, ezidlē zidlile, zidlē azidlanga ezingadlanga zingadlanga
        class 9 idlile, idlē edlile, edlē idlile, idlē ayidlanga engadlanga ingadlanga
        class 10 zidlile, zidlē ezidlile, ezidlē zidlile, zidlē azidlanga ezingadlanga zingadlanga
        class 11 ludlile, ludlē oludlile, oludlē ludlile, ludlē aludlanga olungadlanga lungadlanga
        class 14 budlile, budlē obudlile, obudlē budlile, budlē abudlanga obungadlanga bungadlanga
        class 15 kudlile, kudlē okudlile, okudlē kudlile, kudlē akudlanga okungadlanga kungadlanga
        class 17 kudlile, kudlē okudlile, okudlē kudlile, kudlē akudlanga okungadlanga kungadlanga
        remote past
        positive absolute positive relative positive participial negative absolute negative relative negative participial
        1st singular ngādla engādla ngādla angidlanga engingadlanga ngingadlanga
        2nd singular wādla owādla wādla awudlanga ongadlanga ungadlanga
        1st plural sādla esādla sādla asidlanga esingadlanga singadlanga
        2nd plural nādla enādla nādla anidlanga eningadlanga ningadlanga
        class 1 wādla owādla ādla akadlanga ongadlanga engadlanga
        class 2 bādla abādla bādla abadlanga abangadlanga bengadlanga
        class 3 wādla owādla wādla awudlanga ongadlanga ungadlanga
        class 4 yādla eyādla yādla ayidlanga engadlanga ingadlanga
        class 5 lādla elādla lādla alidlanga elingadlanga lingadlanga
        class 6 ādla ādla ādla awadlanga angadlanga engadlanga
        class 7 sādla esādla sādla asidlanga esingadlanga singadlanga
        class 8 zādla ezādla zādla azidlanga ezingadlanga zingadlanga
        class 9 yādla eyādla yādla ayidlanga engadlanga ingadlanga
        class 10 zādla ezādla zādla azidlanga ezingadlanga zingadlanga
        class 11 lwādla olwādla lwādla aludlanga olungadlanga lungadlanga
        class 14 bādla obādla bādla abudlanga obungadlanga bungadlanga
        class 15 kwādla okwādla kwādla akudlanga okungadlanga kungadlanga
        class 17 kwādla okwādla kwādla akudlanga okungadlanga kungadlanga
        potential
        positive absolute positive relative positive participial negative absolute negative relative negative participial
        1st singular ngingadla ngingadla ngingedle ngingedle
        2nd singular ungadla ungadla ungedle ungedle
        1st plural singadla singadla singedle singedle
        2nd plural ningadla ningadla ningedle ningedle
        class 1 angadla engadla angedle engedle
        class 2 bangadla bengadla bangedle bengedle
        class 3 ungadla ungadla ungedle ungedle
        class 4 ingadla ingadla ingedle ingedle
        class 5 lingadla lingadla lingedle lingedle
        class 6 angadla engadla angedle engedle
        class 7 singadla singadla singedle singedle
        class 8 zingadla zingadla zingedle zingedle
        class 9 ingadla ingadla ingedle ingedle
        class 10 zingadla zingadla zingedle zingedle
        class 11 lungadla lungadla lungedle lungedle
        class 14 bungadla bungadla bungedle bungedle
        class 15 kungadla kungadla kungedle kungedle
        class 17 kungadla kungadla kungedle kungedle
        immediate future
        positive absolute positive relative positive participial negative absolute negative relative negative participial
        1st singular ngizokudla engizokudla ngizokudla angizukudla engingezukudla ngingezukudla
        2nd singular uzokudla ozokudla uzokudla awuzukudla ongezukudla ungezukudla
        1st plural sizokudla esizokudla sizokudla asizukudla esingezukudla singezukudla
        2nd plural nizokudla enizokudla nizokudla anizukudla eningezukudla ningezukudla
        class 1 uzokudla ozokudla ezokudla akazukudla ongezukudla engezukudla
        class 2 bazokudla abazokudla bezokudla abazukudla abangezukudla bengezukudla
        class 3 uzokudla ozokudla uzokudla awuzukudla ongezukudla ungezukudla
        class 4 izokudla ezokudla izokudla ayizukudla engezukudla ingezukudla
        class 5 lizokudla elizokudla lizokudla alizukudla elingezukudla lingezukudla
        class 6 azokudla azokudla ezokudla awazukudla angezukudla engezukudla
        class 7 sizokudla esizokudla sizokudla asizukudla esingezukudla singezukudla
        class 8 zizokudla ezizokudla zizokudla azizukudla ezingezukudla zingezukudla
        class 9 izokudla ezokudla izokudla ayizukudla engezukudla ingezukudla
        class 10 zizokudla ezizokudla zizokudla azizukudla ezingezukudla zingezukudla
        class 11 luzokudla oluzokudla luzokudla aluzukudla olungezukudla lungezukudla
        class 14 buzokudla obuzokudla buzokudla abuzukudla obungezukudla bungezukudla
        class 15 kuzokudla okuzokudla kuzokudla akuzukudla okungezukudla kungezukudla
        class 17 kuzokudla okuzokudla kuzokudla akuzukudla okungezukudla kungezukudla
        remote future
        positive absolute positive relative positive participial negative absolute negative relative negative participial
        1st singular ngiyokudla engiyokudla ngiyokudla angiyukudla engingeyukudla ngingeyukudla
        2nd singular uyokudla oyokudla uyokudla awuyukudla ongeyukudla ungeyukudla
        1st plural siyokudla esiyokudla siyokudla asiyukudla esingeyukudla singeyukudla
        2nd plural niyokudla eniyokudla niyokudla aniyukudla eningeyukudla ningeyukudla
        class 1 uyokudla oyokudla eyokudla akayukudla ongeyukudla engeyukudla
        class 2 bayokudla abayokudla beyokudla abayukudla abangeyukudla bengeyukudla
        class 3 uyokudla oyokudla uyokudla awuyukudla ongeyukudla ungeyukudla
        class 4 iyokudla eyokudla iyokudla ayiyukudla engeyukudla ingeyukudla
        class 5 liyokudla eliyokudla liyokudla aliyukudla elingeyukudla lingeyukudla
        class 6 ayokudla ayokudla eyokudla awayukudla angeyukudla engeyukudla
        class 7 siyokudla esiyokudla siyokudla asiyukudla esingeyukudla singeyukudla
        class 8 ziyokudla eziyokudla ziyokudla aziyukudla ezingeyukudla zingeyukudla
        class 9 iyokudla eyokudla iyokudla ayiyukudla engeyukudla ingeyukudla
        class 10 ziyokudla eziyokudla ziyokudla aziyukudla ezingeyukudla zingeyukudla
        class 11 luyokudla oluyokudla luyokudla aluyukudla olungeyukudla lungeyukudla
        class 14 buyokudla obuyokudla buyokudla abuyukudla obungeyukudla bungeyukudla
        class 15 kuyokudla okuyokudla kuyokudla akuyukudla okungeyukudla kungeyukudla
        class 17 kuyokudla okuyokudla kuyokudla akuyukudla okungeyukudla kungeyukudla
        present subjunctive
        positive negative
        1st singular ngidle ngingadli
        2nd singular udle ungadli
        1st plural sidle singadli
        2nd plural nidle ningadli
        class 1 adle angadli
        class 2 badle bangadli
        class 3 udle ungadli
        class 4 idle ingadli
        class 5 lidle lingadli
        class 6 adle angadli
        class 7 sidle singadli
        class 8 zidle zingadli
        class 9 idle ingadli
        class 10 zidle zingadli
        class 11 ludle lungadli
        class 14 budle bungadli
        class 15 kudle kungadli
        class 17 kudle kungadli
        past subjunctive
        positive negative
        1st singular ngadla ngangadla, angadla, angangadla
        2nd singular wadla wangadla, awadla, awangadla
        1st plural sadla sangadla, asadla, asangadla
        2nd plural nadla nangadla, anadla, anangadla
        class 1 wadla wangadla, akadla, akangadla
        class 2 badla bangadla, abadla, abangadla
        class 3 wadla wangadla, awadla, awangadla
        class 4 yadla yangadla, ayadla, ayangadla
        class 5 ladla langadla, aladla, alangadla
        class 6 adla angadla, awadla, awangadla
        class 7 sadla sangadla, asadla, asangadla
        class 8 zadla zangadla, azadla, azangadla
        class 9 yadla yangadla, ayadla, ayangadla
        class 10 zadla zangadla, azadla, azangadla
        class 11 lwadla lwangadla, alwadla, alwangadla
        class 14 badla bangadla, abadla, abangadla
        class 15 kwadla kwangadla, akwadla, akwangadla
        class 17 kwadla kwangadla, akwadla, akwangadla

        Derived terms

        [edit]

        References

        [edit]