Abba Eban
Abba EBAN /ˈɑːbə ˈiːbən/ [1](hebree אבא אבן, ofte prononcata Abba Even en la hebrea, originala nomo: Aubrey Solomon Eban ; n. la 2-an de februaro 1915 en Kaburbo, Sud-Afriko - m. la 17-an de novembro 2002 en Petah Tikva) estis israela diplomato, ŝtatisto kaj politikisto (Mapai / Avoda) kaj scienculo de la araba kaj hebrea lingvoj. [2]
Kariero
[redakti | redakti fonton]Li estis la unua Konstanta Reprezentanto de Israelo ĉe la Unuiĝintaj Nacioj en Novjorko de 1949 ĝis 1959, kaj plie israela ambasadoro al Usono de 1950 ĝis 1959. De 1959 ĝis 1988, Eban estis membro de la Kneset, de 1963 ĝis 1966 vicĉefministro, kaj de 1966 ĝis 1974 ministro pri eksterlandaj aferoj de Israelo sub la ĉefministroj Eshkol kaj Golda Meir. [3] Post la Sestaga Milito de 1967, li publike defendis la okupadon de Cisjordanio, la Gaza Sektoro, la Golanaj Altaĵoj kaj Orienta Jerusalemo. Tamen, li pledis por la redono de la teritorioj kontraŭ paco. Eban estis kritikita plurfoje pro tio, ke li ne pli elstare esprimis siajn opiniojn en la interna israela debato. [4]
Li estis ankaŭ vicprezidanto de la Ĝenerala Asembleo de Unuiĝintaj Nacioj kaj prezidanto de la Weizmann Instituto de Scienco. Eban fame rimarkis pri la palestinanoj, "La araboj neniam perdis ŝancon perdi ŝancon."[5]
Li ludis ŝlosilan rolon en la adopto de Rezolucio 242 de la Konsilio de Sekureco de UN en 1967 (kaj ankaŭ Rezolucio 338 en 1973). Post la Milito de Jom Kippur en 1973, Eban partoprenis en la intertraktadoj por malligiĝa interkonsento inter Egiptio kaj Israelo.
Konata pro siaj brilaj oratoraj kapabloj, sia ŝtatisteca ĉeesto ĉe Unuiĝintaj Nacioj, kaj sia scion pri multaj lingvoj, li estis konsiderata la "plej grava diplomato" de Israelo. En 1960, li estis akceptita kiel la unua israela membro de la Usona Akademio de Artoj kaj Sciencoj.
Eban estis konata pro siaj retorikaj kapabloj, laŭ la vortoj de Henry Kissinger :
"Mi neniam renkontis iun, kiu povus rivali lian scion pri la angla lingvo. Frazoj elfluis el li en mieldolĉaj vortkombinoj, sufiĉe kompleksaj por testi la inteligentecon de la aŭskultanto samtempe terurigante lin/ŝin pro la virtuozeco de la oratoro."
Sed Eban ankaŭ flue parolis naŭ aliajn lingvojn. Ĉi tiuj kapabloj ebligis al li certigi al Israelo multe pli bonan pozicion ĉe Unuiĝintaj Nacioj.
Malfruaj jaroj
[redakti | redakti fonton]En 1988, post tri jardekoj en la Kneset, li perdis sian sidlokon pro internaj dividoj ene de la Laborista Partio. Li dediĉis la ceteron de sia vivo al verkado kaj instruado, inkluzive de servado kiel vizitanta profesoro ĉe Universitato Princeton, Universitato Kolumbio kaj Universitato George Washington. Li ankaŭ kontribuis al televidaj dokumentarioj Heritage: Civilization and the Jews ( PBS - 1984), Israel, A Nation Is Born (Israelo, Nacio Naskiĝas) (1992), kaj On the Brink of Peace (PBS - 1997).
En 1989, la Hebrea Universitato de Jerusalemo aljuĝis al li honoran doktorecon. En 2001, Eban ricevis la Israelan Premion, la plej altan honoron de sia lando.
Verkado
[redakti | redakti fonton]- Voĉo de Israelo. 1957. OCLC 332941
- Ondo de naciismo. 1959. OCLC 371099
- Mia popolo: La rakonto de la judoj. 1968. ISBN 0-394-72759-2
- Mia Lando: La Rakonto de Moderna Israelo. 1972. ISBN 0-394-46314-5
- Abba Eban: Aŭtobiografio. 1977. ISBN 0-394-49302-8
- La Nova Diplomatio: Internaciaj Aferoj en la Moderna Epoko. 1983. ISBN 0-394-50283-3
- Heredaĵo: civilizo kaj la judoj. 1984. ISBN 0-671-44103-5
- Persona Atestanto: Israelo Tra Miaj Okuloj. 1992. ISBN 0-399-13589-8
- Diplomatio por Nova Jarcento. 1998. ISBN 0-300-07287-2
En Esperanto aperis
[redakti | redakti fonton]La homa civilizacio kaj la judoj, tradukis Josef Ŝemer (Israela Esperantisto, 117, junio 1994, p. 5-6)
Referencoj
[redakti | redakti fonton]- ↑ "Abba Eban: Israeli statesman." Encyclopædia Britannica. Retrieved 3 January 2016.
- ↑ Eban, Abba Solomon. (1977) Abba Eban : an Autobiography. Random House. ISBN 978-0-394-49302-2.
- ↑ Charney, Marc D., "Abba Eban, Eloquent Defender And Voice of Israel, Is Dead at 87", November 18, 2002.
- ↑ "Abba Eban" (Obituary), 18 November 2002.
- ↑ "Israel's diplomatic giant Eban dies", BBC News, 18 November 2002.
Eksteraj ligiloj
[redakti | redakti fonton]- Abba Eban profilo ĉe jewishagency.org (enarkivigita)
- Abba Eban Centro por israela diplomatio (Parto de la Harry S. Truman Instituto por la Avanco de Paco)
- Abba Eban ĉe Interreta filma datumbazo (angle)
- Kolekto de Abba la paroladoj de Eban (kaj aliaj)
- Abba Eban ĉe israela Ministerio de Eksteraj Rilatoj (Biografio kaj elektita paroladaro)
- Intervjuo ĉe YouTube
- Naskiĝintoj en 1915
- Mortintoj en 2002
- Viroj
- Naskiĝintoj la 2-an de februaro
- Mortintoj la 17-an de novembro
- Israelaj diplomatoj
- Israelaj politikistoj
- Sudafrikaj judoj
- Ministroj pri eksteraj rilatoj de Israelo
- Judaj malfikciaj verkistoj
- Israelaj historiistoj
- Britaj judoj
- Lernantaro de la Universitato de Kembriĝo
- Tradukistoj el la araba lingvo
