Уикипедияға қош келдіңіз!

Бұл кез келген адам еркін өңдей алатын
ашық әрі тегін энциклопедия.

Қазір қазақ тілінде 244 326 мақала бар.

Таңдаулы мақала

Жұлдыз

Жұлдыз — массасы ерекше ауыр, өзегіндегі термоядролық реакция арқылы айналасына тұрақты жарық шығаратын, плазмалық газ және плазма күйдегі аспан денесі. Жұлдыздарды арнаулы түрде Жұлдыз астрономиясы ғылымы зерттейді.

Астрономдар жұлдыздардың спектрін, жарық шамасын, кеңістіктегі қозғалысын өлшеу арқылы оның салмағын, жасын, құрамындағы металл мөлшерін және басқа да қасиеттерін таниды. Жұлдыздың жалпы сапасы оның өзгерісі мен кейінгі тағдырының маңызды көрсеткіші. Басқа қасиеттері, мысалы диаметрі, өз осьінде айналуы, қозғалысы мен температурасы қатарлылар оның тарихи өзгерісі барысында ұқсамайды. Жұлдыз температурасының жарық шамасына байланысты суреті әдетте "HR диаграммасы" деп аталады. Ол арқылы жұлдыздың жасы мен өзгеріс сатысы айқындалады.

Жұлдыздар ғарышқа біркелкі шашылған емес. Олардың көбі тартылыс күш әсерінде ұйысып екіден көп қос жұлдыздарға біріксе, тіпті неше миллиард жұлдыздар топтасып алып жұлдыздар шоғырыдарға айналады. Екі жұлдыздың орбитасы оларды жақындатқанда олардағы өзгеріс тездейді.

Жақсы мақала

Биология

Биология (көне грекше: βιολογία; βίος – өмір + λόγος – ғылым) — тірі ағзаларды және олардың тіршілік ету процестерін зерттейтін ғылым. Жаратылыстану ғылымдарының бір саласы.

Ол тіршілік құбылыстарының бәрін, тірі ағзалардың құрылысы мен қызметін, олардың табиғи бірлестіктерін, таралуын, эволюциясын, өзара бір-бірімен және өлі табиғатпен байланысын зерттейді. Биологияның негізгі міндеті — бүкіл органикалық дүниенің (жануарлардың, өсімдіктердің, саңырауқұлақтардың, бактериялардың, вирустардың) қасиеттерін, пайда болуы мен даму заңдылықтарын зерттеу арқылы жалпы тіршіліктің мәнін анықтау, оны басқару, мақсатқа сай өзгерту әдістерін табу.

Биологияның жалпы халық шаруашылығында, әсіресе медицина мен ауыл шаруашылығында маңызы аса зор.

Тәулік суреті

Уикимедиа қорының басқа да жобалары

Ортаққор	Ортаққор Ашық файлдар қоры	Уикисөздік	Уикисөздік Ашық сөздікқор
Уикидерек	Уикидерек Ашық дерек базасы	Уикикітап	Уикикітап Ашық кітап пен оқулық қоры
Уикидәйек	Уикидәйек Дәйексөз жинағы
Уикиқайнар	Уикиқайнар Ашық кітапхана	Уикитүрлер	Уикитүрлер Түрлер тізімдемесі
Уикисабақ	Уикисабақ Білім қоры	Уикисаяхат	Уикисаяхат Жиһанкез нұсқаулығы
MetaWiki	MetaWiki Жобаларды үйлестіру	МедиаУики	МедиаУики Уики бағдарламалық жасақтама

Жаңалықтар

Ағымдағы оқиғалар: Ирандағы соғыс • Ауғанстан–Пәкістан соғысы • Газа соғысы • Судандағы азамат соғысы • Ресейдің Украинаға басып кіруі (хронологиясы)

20 шілде — Солтүстік Америкадағы Футболдан 2026 жылғы әлем біріншілігі аяқталды. Испания Ұлттық футбол құрамасы Әлем чемпионы атанды.
16 шілде — Украина премьер-министрі болып Сергей Фёдорович Корецкий (суретте) сайланды.
7 шілде — Халықаралық Олимпиада комитеті Ресей Олимпиада комитетіне қойылған шектеулерді уақытша алып тастады.
22 маусым — Венесуэладағы жер сілкінуі себебінен 1450-ден астам адам қайтыс болды.
22 маусым — Ұлыбритания премьер-министрі Кир Стармер жуырдағы отставкасын жариялады.
11 маусым — Солтүстік Америкада Футболдан 2026 жылғы әлем біріншілігі басталды.

Жақында қайтыс болғандар: Оливер Три • Бернадетт Ширак • Төленді Ахметжанов • Тед Тёрнер • Бақыт Түменова • Мұхтар Шаханов • Есмұхан Обаев

Қарау

Білгенге маржан

Еврей халқы бір бірімен Шалом алейхем деп амандасады, мағынасы «сізге тыныштық болсын»!
Балаға ата-анасының гені 50/50% бірдей бөлініп беріледі. Бұл еркектер әйелдерден артық, еркектер әйелдерден бір саты жоғары тұру керек деген аңызды (миф) толықтай жоққа шығаруға жеткілікті. Бұл еркек пен әйелдің теңдігінің бір дәлелі.
Адамда ДНҚ спиралдарынан тұратын барлығы 46 хромосома бар оның тең жартысы жыныстық мүшелерде сақталады.
Apple компаниясының алғашқы логотипінде Исаак Ньютонның суреті болған.
American Airlines жолаушыларға берілетін салаттың құрамынан зәйтүнді алып тастап, 40 000$ үнемдеген.
1939–1946 жылдары туғандара арасында Амангелді аты, ал 1945 жылы туғандар арасында Жеңіс аты ең көп қойылған.
Лазерлік принтердің алғашқы істейтін прототипі 1972 жылы жасалды.
Третьяков галереясының ішінде де бір киіз үй бар.
Гармония тынысын радиодан да естіп алуға болады.
Хамелеондардың түс өзгерте алуы меланосомалардың әрекетіне байланысты.

Ұсыну

Күндерек

20 шілде

Мейрамдар

Колумбия, Бейбітшілк және бостандық күні
Грекия, Гелиос және Зевс мейрамы

Оқиғалар

1534 — Кембриджде әлемдегі ең бірінші баспахана тiркелді.
1810 — Колумбия өз тәуелсіздігін жариялайды
1887 — Мультипликация тарихының басы
1900 — Францияда, Париж қаласында бiрiншi метрополитеннiң ашылуы.
1917 — BMW сауда маркасының тіркелуі
1953 — КСРО Израильмен дипломатиялық қарым қатынастарды қалпына келтірді.
1976 — Қызылжұлдыз (Марс) ғаламшардың сыртқы бетінің алғашқы зерттеуi өткiзiлді

Дүниеге келгендер

1656 — Иоганн Бернхард Фишер фон Эрлах (1723), австриялық архитектор
1804 — Сэр Ричард Оуэн (1892), ағылшын зоологы, анатом және палеонтолог, «динозавр» сөзінің авторы.
1864 — Эрик Карлфельдт (1931), Швеция ақыны, 1931 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты.
1880 — Герман Кайзерлинг (ум. 1946), неміс философы, жазушы және саяхатшы
1897 — Тадеуш Рейхштейн (1996), Швейцария химик-органигі, физиология және медицинадан 1950 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты.
1947 — Герд Карл Би́нниг, неміс физигі, 1986 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты.

Қайтыс болғандар

1866 — Георг Бернхард Риман(1826)., атақты неміс математигі, қазiргi математикалық анализдың негiздеушiсi
1927 — Фердинанд I (1865), Румыния королі (1914—1927 жж.).
1937 — Гульельмо Маркони (1874), италияндық радиотехник және кәсіпкер, 1909 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты.
1945 — Поль Валери, француз ақыны.

Қазір 3:05 am, Дүйсенбі, 20 шілде, 2026 (UTC+5) – Бетті жаңалау

Қарау

Шілде айына ортақ жұмыс

Таңдалмаған. Оны сіз де жасай аласыз!

Осы айдың бітуіне 12 күн қалды. — Бетті жаңалау