‘Dewleta Şoreşger’

Di demokrasiyê de partiyên siyasî hene. Ev partî saziyek in. Tiştên wê bikaribin bikin û nikaribin bikin bi yasayan hatine tesbîtkirin.

Programên van partiyan hene û bi van programên xwe derdikevin pêşberê milet. Ev bername senedeke mîna temînatê ne. Bi van belgeyan sozan didin gel. Tê de dibêjin “Gava em hatine ser hukim, em ê van bikin, gava em nehatin em ê mixalefetê bikin.

Li ti walatan di bernameyên partiyan de nabêje “gava em hatine îqtîdarê em ê şoreşê bikin.” Şoreş darbeya ku ji jêr ve têye. Şoreş bêyî şîdetê pêk nayê. Hinek tişt bi hilbijartinan nayên kirin. Armanca şoroşan pêkanîna van e. Şoreş li dadgehan hesaban nade. Ew ê hesaban bipirsin. Şoreş ne giradayî qanûn û qanûna bingehîn in. Tew gûh nade wan jî. Ji vê re tê gotin “îradeya damezrîner” an jî “huqûqa awarte” Mirov dikare gelek navên din lêke. Lewra hêz jî ew e.

Wan rojan alimekî ku hukimetê pê re şêwra xwe dikir, birêz Hayretttîn Karaman nivîsek nivîsî.  Elqeyeke mezin dît lê ev eleqe heq nedikir. Karaman di vê nivîsa xwe de digot, “Partiyên siyasî belayên ku dewletên Ewrûpî anîne serê me ne.” Ji vê hevokê mirov dikare gelek encaman derxe. Alîgirên îqtîdarê ev hevoka adan nenirxandin. Mixalefetê jî herhal girîngiya vê hevokê fêhm nekir.

Ya rast rêvebirên AK Partiyê, ti caran AK Partî weke partiyeke siyasî nedîtin. Ji bo wan AK Partî hereketek bû, dozek bû. Loma jî gava di hilbijartinê de têk çûn behsa mecbûriyeta îqtîdarê kirin. Ji bo ku koalîsyon çênebe her rê ceribandin û ji nû ve çûn hilbijartinan. Di van hilbijartinan de çawa çêdibe em nizanin rewşa ewlehiya welêt xera bû û di hişê insanan de fikra neîstîqrarî û neewlehiyê çêbû. Di hilbijartinên berwext de ji nû ve piraniya rayan hatin girtin û şoreş” ji nû ve kete ser rotaya xwe.

Ev şoreşeke ne ketûber bû. Sebeba wê ew e ku, tê de “rola şoreşgeriya dewletê” hebû. Ev şoreş bi destê dewletê yê xurt dihate meşandin. Polês, şoreşgerên berberî bi biryarên dadgehên şoreşger yên şoreşê binçav dikirin. Dadgehên şoreşê jî ew şoreşgerên berberî dixistine hepsê de. Hemî civîn û numayîşên destûrî yên ku ji bo heq û mafên demokratîk tên kirin ji aliyê polês ve bi şîdeteke mezin tên tefandin û beşdarên wan jî weke xaînan tên binavkirin.

Yê her şoreşekê îdeolojiyeke wê heye. Gelo îdeolojiya vê şoreşê çi bû? Yan jî gelo hebû? Ji mitehîdan re peydakirina kar madem ne îdeolojî ye, wê çaxê divê îdeolojiya vê şoreşê jî miheqeq hebe. Ya rast di kitêba Ahmet Davutoglu ya bi navê “Kûrahiya Stratejîk” de piçekî “Osmaniparêziya nû” û piçekî jî “Îslamparêzî” van salan bi pêş ket. Serokkomar bi awyekî eşkere behsa rola parastina xelkê sun’e yên li Îraq, Sûriyê, Yemen û Bahreynê dikir û îtîrafa bi polîtîkayên mezhepparêz dikir him li hûndir him jî li derve. Serokwezîr jî gava mîlîtanên DAÎŞê weke “ciwanên hêrsok” bi nav dikir eşkere dikir ku ev şoreş wê kê hembêz bike. Ya rast asoya vê projeyê him pir teng bû him jî dîroka wê jî dereng mabû. Ev projeya ku xweziya xwe bi şoreşa Îranê dianîtî, projeya lîdertiya sun’eyên dinyayê” bû. Tişta ecêp ew e ku, ev şoreş bi derfetên Komara Tirkiyê dihate kirin.