Mars-500
Mars-500 – eksperyment, który rozpoczął się w marcu 2009 i miał za zadanie przygotować ludzi do lotu na Marsa. Eksperyment polegał na przetrzymywaniu przez ponad 500 dni (stąd nazwa) 6 ochotników w zamknięciu, by zbadać ich psychikę[1]. Najpierw jednak ochotnicy spędzili w odosobnieniu 105 dni[2]. 3 czerwca 2010 rozpoczął się właściwy etap eksperymentu – symulacja pełnego, trwającego 520 dni lotu na Marsa. Izolacja zakończyła się 5 listopada 2011[3]. Projekt był realizowany w moskiewskim instytucie biologiczno-medycznym. Organizatorami były Rosja, Europejska Agencja Kosmiczna i Chiny.
Załoga
[edytuj | edytuj kod]W skład załogi wchodziło sześć osób[4]:
- Aleksiej Sitiow (Rosjanin, 38 lat, inżynier, dowódca)
- Suchrob Kamołow (Rosjanin, 32 lata, kardiochirurg)
- Aleksandr Smolejewski (Rosjanin, 33 lata, lekarz)
- Romain Charles (Francuz, 31 lat, inżynier)
- Diego Urbina (Włoch/Kolumbijczyk, 27 lat, inżynier)
- Wang Yue (Chińczyk, 26 lat, lekarz)
Za udział w eksperymencie każdy z Rosjan otrzymał 3 000 000 rubli (równowartość 300 000 złotych), podobne sumy otrzymali wszyscy pozostali uczestnicy[5].
Przygotowanie do eksperymentu
[edytuj | edytuj kod]Jednym z elementów przygotowań była nauka gry w szachy i udział w symultanie z Anatolijem Karpowem[6].
Instalacje
[edytuj | edytuj kod]
Harmonogram
[edytuj | edytuj kod]W ramach eksperymentu zaplanowano symulacje określonych elementów lotu w następujących terminach:
- 2007 – 14–dniowy test[3]
- 2009 – 105–dniowy test[3]
- 3 czerwca 2010 – początek misji mającej trwać 500 dni[3]
- grudzień 2010 – awaria zasilania[8]
- 8 lutego 2011 – oddzielenie kapsuły od statku[8]
- 12 lutego 2011 – lądowanie na Marsie[8]
- 14 lutego 2011 – pierwszy spacer po Marsie[8]
- 5 listopada 2011 – powrót na Ziemię[3]
Zgodnie z planem, po 250 dniach statek kosmiczny dotarł na miejsce i zakotwiczył na orbicie Marsa. Następnie został wysłany trzyosobowy moduł badawczy, który wylądował na powierzchni planety. Pierwszym zadaniem ekipy marsjańskiego łazika było poszukiwanie wody i ochrona urządzeń przed deszczem meteorytów. Powrót na Ziemię zajął 240 dni[9].
Wyniki i wnioski
[edytuj | edytuj kod]Eksperyment MARS-500, mimo że przeprowadzony w warunkach symulowanych, dostarczył unikalnych danych na temat fizjologicznych i psychologicznych efektów długotrwałej izolacji. Badania prowadzone po zakończeniu misji w listopadzie 2011 roku pozwoliły sformułować kilka kluczowych wniosków.
Efekty fizjologiczne
[edytuj | edytuj kod]Załoga z powodzeniem ukończyła 520-dniową izolację, jednak w jej trakcie zaobserwowano znaczące zmiany fizjologiczne. Uczestnicy stracili średnio ok. 9% masy ciała, a siła mięśniowa, mimo regularnych ćwiczeń, spadła nawet o 22%[10]. Odnotowano również podwyższenie poziomu glukozy we krwi na czczo do wartości przedcukrzycowych oraz zmiany w mikrobiomie jelitowym[11]. Istotnym problemem okazały się również zaburzenia snu, w tym bezsenność i chroniczne niedosypianie u części załogantów[12].
Aspekty psychologiczne i behawioralne
[edytuj | edytuj kod]Wbrew początkowym obawom, ogólny nastrój załogi pozostał na stabilnym, pozytywnym poziomie przez większość misji[13]. Kluczowym zaobserwowanym zjawiskiem była tzw. hipokinezja – postępujący spadek ogólnej aktywności fizycznej członków załogi, zarówno w czasie pracy, jak i odpoczynku. W sferze relacji międzyludzkich, konflikty z naziemną "kontrolą misji" występowały pięciokrotnie częściej niż spory wewnątrz załogi, co interpretowano jako mechanizm przemieszczenia narastających napięć[12]. W trakcie trwania eksperymentu systematycznie wzrastała potrzeba kontaktu z bliskimi, a komunikacja z rodziną i przyjaciółmi stanowiła ważny czynnik łagodzący stres[14].
Krytyka eksperymentu
[edytuj | edytuj kod]Peter Suedfeld z Uniwersytetu Kolumbii Brytyjskiej w Vancouver kwestionował wiarygodność eksperymentu. Według Suedfelda eksperyment nie posiadał kluczowego elementu psychologicznego, jak np. niemożność uzyskania pomocy w sytuacji krytycznej[15].
Amerykanie przeprowadzili podobne eksperymenty, pod nazwą HI-SEAS[16][17].
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Mars 500. [dostęp 2009-10-31].
- ↑ artykuł w The New York Times. [dostęp 2009-10-31].
- 1 2 3 4 5 Rozpoczyna się symulowany lot na Marsa
- ↑ Crew of 520-day isolation. [w:] «Mars-500» project Simulation of a manned flight to Mars [on-line]. SSC RF IBMP RAS. [dostęp 2011-07-04]. (ang.).
- ↑ Moskwa: imitacja lotu na czerwona planetę. [w:] PolskieRadio.pl [on-line]. 2010-06-03. [dostęp 2015-01-04].
- ↑ Egzamin z szachów w ramach projektu "Mars 500"
- ↑ The Isolation Facility. [w:] MARS-500 [on-line]. ESA, 2012-10-15. [dostęp 2015-01-04]. (ang.).
- 1 2 3 4 Piotr Kościelniak: Moskwa udaje Marsa. 03-02-2011. [dostęp 2011-02-04].
- ↑ Mars-500 wylądował. rp.pl, 12 lutego 2011. [dostęp 2011-02-12].
- ↑ C. J. Gaffney i in.: Data from the Mars500 study shows that 520 days of confinement affects neuromotor function and performance of crewmembers. National Institutes of Health (PMC). [dostęp 2026-01-23]. (ang.).
- ↑ N. J. B. Brereton i in.: Reanalysis of the Mars500 experiment reveals common gut microbiome adaptations to long-term confinement and isolation. ScienceDirect. [dostęp 2026-01-23]. (ang.).
- 1 2 M. Basner i in.: Psychological and Behavioral Changes during Confinement in a 520-Day Simulated Mission to Mars. PLOS ONE. [dostęp 2026-01-23]. (ang.).
- ↑ A. Gushin i in.: Study of individual and group affective processes in the crew of a 520-day isolation experiment. ScienceDirect. [dostęp 2026-01-23]. (ang.).
- ↑ The psychological challenges of putting humans on Mars. The British Psychological Society. [dostęp 2026-01-23]. (ang.).
- ↑ Po co symulować „lot na Marsa”?
- ↑ Sześcioro badaczy opuściło "kopułę marsjańską". wyborcza.pl, 29.08.2016. [dostęp 2016-08-29].
- ↑ Kończy się symulowany pobyt naukowców na Marsie. rp.pl, 23.08.2016. [dostęp 2016-08-23].
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Oficjalna strona eksperymentu (ang. • ros.)
- Wiadomości na temat eksperymentu MARS-500. ESA. [dostęp 2015-01-04].
