Zimbabwe
 |
Vos an lenga piemontèisa |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |
 Ël Zimbabwe a l'é un pais dl'Àfrica centr-meridional, sensa surtìa al mar. A confin-a a sud con ël Sudàfrica, a òvest con ël Botswana, a nòrd con la Zambia e a est con ël Mosambich. La capital a l'é Harare. A l'ha na surfassa ëd 390.757 km² e a conta anviron 15 milion d'abitant (stima 2023). Anté ch'as treuva Stòria modernaËl Zimbabwe a l'é stàit un possediment dla British South African Company ëd Cecil Rhodes dal 1888 al 1922 e dël Regn Unì (con ël nòm ëd Rhodesia dël Sud) fin al 1965, quand ij colon bianch a l'han proclamà l'indipendensa dël pais con ël nòm ëd Rhodesia, në stat rassista ch'a l'era ofissialment condanà da le Nassion Unìe, ma ch'a l'era giutà dal Sudàfrica e da vàire pais ossidentaj (Stat Unì, Israel, e via fòrt). Dòp vàire agn ëd guèra 'd liberassion, dël 1980 a l'é stàit formà un govern d'intèisa nassional e 'l neuv pais a l'ha pijà ël nòm ëd Zimbabwe, sota la guida ëd Robert Mugabe e 'l partì ZANU-PF. Dël 2017 Mugabe a l'é stàit gavà e a l'é suceduje Emmerson Mnangagwa. ConomìaLa disocupassion an Zimbabwe a l'é stimà a l'80%. L'economìa a l'é stàita devastà da 'd polìtiche falà, da l'iperinflassion (ch'a l'ha portà a l'abandon dla moneda local), da la corussion e da 'd sansion antërnassionaj. Ël setor agrìcol, na vira produtiv, a l'é an crisi. A-i é 'd risorse minerarie amportante (òr, platin, diamant). La povretà a l'é motobin spantià. Organisassion polìticaËl Zimbabwe (nòm ofissial: Republic of Zimbabwe) a l'é na repùblica pressidensial, ma con un sistema polìtich motobin càud e giudicà autoritari dal partì ùnich ZANU-PF. Ël pressident a l'é Emmerson Mnangagwa (dal 2017). J'elession a son contestà da l'oposission e da j'osservador antërnassionaj. ColturaLe lenghe ofissiaj a son l'anglèis, ël shona e l'ndebele. La società a l'é multi-étnica. Ël pais a l'é famos për j'antiche rovin-e ëd Grand Zimbabwe, monument UNESCO e sìmbol dël pais. |
