close
Эчтәлеккә күчү

Швейцария

Сылтамаларны үзгәртү
Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Швейцария latin yazuında])
Швейцария
алман. Schweizerische Eidgenossenschaft
фр. Confédération suisse
итал. Confederazione Svizzera
романш. Confederaziun svizra
Байрак[d] һәм Байрак[d]Илтамга[d]
ImageImage
Нигезләнү датасы 12 сентябрь 1848
Логотип
Рәсми исем Confoederatio Helvetica, Schweizerische Eidgenossenschaft, Confédération suisse, Confederazione svizzera, Confederaziun svizra, la Confédération suisse[1], Swiss Confederation, Confederación Suiza һәм Confederação Suíça
Гомер озынлыгы 83 ел[2]
... хөрмәтенә аталган Швиц[d]
Демоним Zwitser, Swiss, Schweizer, Suisse[1], スイス人, svájci, Suissesse[1], Suisiano, sviso, Jveizänan, سويسري, سويسرية, سويسريون, швейцарец[3], швейцарка, швейцарцы, швейцарець, швейцарка, швейцарці, שווייצרי, שווייצרית, elvețieni, elvețian, elvețiancă, সুইজারল্যান্ডীয়, svizzero, svizzera, svizzeri, svizzere, suiz, schweizisk, suizu, suiza, suiza, suizo, Schweizerin, svìsara, svìsare, svìsari, svìsaro, سويسري, سويسرية, سويسريين, سويسريات, Eilvéiseach[4], Švicar, Švicarka һәм Schweizerinnen
Рәсми тел алман теле[5][6], итальян теле[7][8], француз теле[9][10] һәм руманш теле[11][12]
Гимн Швейцария догасы[13]
Мәдәният Швейцария мәдәнияте[d]
Шигарь тасвирламасы Unus pro omnibus, omnes pro uno[d]
Шигарь тексты Unus pro omnibus, omnes pro uno[14]
Дөнья кисәге Европа[15]
Дәүләт Image Швейцария
Башкала Берн[16]
Сәгать поясы UTC+01:00
Табигый-георафик объект эчендә урнашкан Үзәк Европа
Географик үзәк 46°48′04″ т. к. 8°13′36″ кч. о.HGЯO
Иң көнчыгыш ноктасы 46°36′55″ т. к. 10°29′32″ кч. о.HGЯO
Иң төньяк ноктасы 47°48′ т. к. 8°34′ кч. о.HGЯO
Иң көньяк ноктасы 45°49′05″ т. к. 9°01′01″ кч. о.HGЯO
Иң көнбатыш ноктасы 46°07′57″ т. к. 5°57′22″ кч. о.HGЯO
Геомәгълүматлар Data:Switzerland.map
Иң югары ноктасы Пик Дюфур[d]
Иң түбән ноктасы Лаго-Маджоре[d]
Идарә итү формасы директориаль система[d] һәм федератив республика[d]
Дәүләт башлыгы вазыйфасы Швейцария федераль советы әгъзасы[d]
Ил башлыгы Швейцария федераль советы[d]
Хөкүмәт башлыгы вазыйфасы Швейцария президенты[d]
Башкарма хакимият башлыгы Швейцария федераль советы[d][17]
Башкарма хакимият Швейцария федераль советы[d]
Канунбирү органы Швейцария федераль җыелышы[d][18]
Югары мәхкәмә органы Швейцария федераль югары мәхкәмәсе[d]
Үзәк банкы Швейцария милли банкы[d]
Дипломатик мөнәсәбәтләр Канада, Италия, Германия, Австралия, Лихтенштейн, Индонезия[19], Сербия, Беларусь, Исраил, Бөекбритания, Франция, Ливия дәүләте, Аргентина, Австрия, Дания, Изге тәхет[d], Косово Җөмһүрияте, Молдова, Пакьстан, Шри-Ланка, Румыния, Көньяк Африка Җөмһүрияте, Филипин, Малайзия, Мисыр, Мексика, Төркия, UE, Уругвай, Кытай Җөмһүрияте, Америка Кушма Штатлары, Иран, Азәрбайҗан, Әрмәнстан, Кытай, Греция, Көньяк Корея, Россия, Маҗарстан, Корея Халык Демократик Республикасы[20] һәм Маврикий
Әгъзалык Берләшкән Милләтләр Оешмасы[21], Халыкара икътисадый хезмәттәшлек һәм үсеш оешмасы, Аурупа шурасы, Awrupa ğälämi agentlığı, Бөтендөнья сәүдә оешмасы[22], Европа ирекле сәүдә ассоциациясе[d], Көньяк Европа обсерваториясе[d], ОБСЕ, Халыкара реконструкция һәм үсеш банкы[d], Халыкара үсеш ассоциациясе[d], Халыкара финанс корпорациясе[d], Инвестицияләр иминлеген гарантияләү буенча күпъяклы агентлык[d], Инвестицион бәхәсләрне хәл итү буенча халыкара үзәк[d], Африка үсеш банкы[d][23], Азия үсеш банкы[d], Австралия группасы[d], Европа түләүләр берлеге[d], Евроконтроль[d], Ракета технологияләрен контрольдә тоту режимы[d][24], Интерпол[25][26], Атом-төш чималны сатучылар төркеме[d][27], ХКТО[d][28][29], Халыкара энергетика агентлыгы[d][30], Мәгариф, фән һәм мәдәният сораулары буенча Берләшкән Милләтләр Оешмасы[31], Җирнең биофизик торышын күзәтү төркеме[d], Бөтендөнья почта берлеге[32][33], Халыкара телекоммуникацияләр берлеге[d][34], Шенген зонасы[d][35], Франкофония[d], Visa Waiver Program[d][36], OIPC[d][37], Бөтендөнья метеорология оешмасы[38], Бөтендөнья сәламәтлек оешмасы[39], Халыкара миграция сәясәтен яхшырту үзәге[d], Бөтендөнья таможня оешмасы[d][40], Холокостны истә тоту һәм өйрәнү буенча халыкара оешмасы[d][41], CERN Council[d][42] һәм Атом-төш коралларының таратылмау турында килешү[d][43]
Рәсми бәйрәм Швейцария милли бәйрәме[d], Изге Җомга[d], Яңа ел көне[d], Яңа ел алды кичәсе[d], Пасха дүшәмбесе[d], Аллаһның күккә ашуы[d], Раштуа алды[d], Раштуа көне[d], Saint Stephen's Day[d] һәм Изге Рух дүшәмбесе[d]
Балигълык яше 20 яшь[44] һәм 18 яшь[44]
Никахка керү яше 18 яшь[45]
Халык саны 9 104 063 (30 сентябрь 2025)[46]
Ир-ат халкы 4 509 263[47]
Хатын-кыз халкы 4 557 881[47]
Административ бүленеше Аппенцелль-Ауссерроден[d][48], Аппенцелль-Иннерроден[d][48][49], Аргау кантоны[d][48], Базель-Ланд[d][48], Базель-Штадт[d][48], Берн кантоны[d][48], Фрибур[d][50], Женева[d][50][51], Гларус[d][48], Граубюнден[d][48], Юра[d][50][52], Люцерн[d][48], Невшатель[d][50][53], Нидвальден[d][48], Обвальден[d][48], Санкт-Галлен[d][48][54], Шаффхаузен[d][48], Швиц[d][48], Золотурн[d][48], Тичино кантоны[d][55][56], Тургау[d][48], Ури[d][48], Вале[d][50], Во кантуны[50], Цуг[d][48] һәм Цюрих кантоны[d][48]
Акча берәмлеге Швейцария франкы[d][57]
Номиналь тулаем эчке продукт 807 706 035 352 $[58]
Кеше потенциалы үсеше индексы 0,962[59]
Inequality-adjusted Human Development Index 0,894[60]
Үз-үзенә кул салулар күрсәткече 9,8
Эшсезлек дәрәҗәсе 3,1 процент[61]
Нәрсә белән чиктәш Австрия, Лихтенштейн, Германия, Франция, Италия һәм UE
Нигезсалгыч текст 1921 Федератив хартиясе[d] һәм Швейцария конституциясе[d]
Мәктәптә укымаган балалар саны 69 459[62]
Автомобил хәрәкәте ягы уң[d][63]
Челтәр көчәнеше 230 вольт[64]
Электр аергычы төре Europlug[d][64] һәм SN 441011[d][64]
Кулланылган тел алман теленең Швейцария диалектлары[d], алеманн теле[d], алман теленең Вальзер диалекты[d], швейцарияле немец ишарә теле[d], итальян теле, руманш теле, франко-провансаль теле[d], алман теле, француз теле, ломбард теле[d], швейцарияле француз ишарә теле[d], швейцарияле итальян ишарә теле[d], швейцарский вариант немецкого языка[d], французский язык в Швейцарии[d] һәм Swiss Italian[d]
Бюджет 90 800 000 000 Fr[65]
Мәйдан 41 291 км²[66]
Рәсми веб-сайт Lua хатасы: expandTemplate: template "ref-rm" does not exist.
Өстәмә тышкы мәгълүматлар чыганагы ld.admin.ch​(алм.)​(фр.)​(италь.)​(ингл.) һәм stats.swiss​(алм.)​(фр.)​(италь.)​(ингл.)
Һәштәге Switzerland, Schweiz, Suisse, Svizzera һәм Svizra
Югары дәрәҗәле Интернет домены .ch[67] һәм .swiss[d]
Харита сурәте
Позиционная карта
Рельефная позиционная карта
Тематик география Швейцария географиясе[d]
Самый густонаселенная городская территория Сүрих
Тимер юл хәрәкәте ягы сул[d][68] һәм уң[d]
Нинди вики-проектка керә Проект:Швейцария[d]
Ачык мәгълүматлар порталы opendata.swiss[d]
Феноменның икътисады Швейцария икътисады[d]
Феноменның демографиясе Швейцария халкы[d]
Джини коэффициенты 33,1[69]
Өстәлгән кыйммәт салымы күләме 7,7 процент[70][71][72], 2,5 процент[70][71][72], 3,7 процент[70][71][72], 8,1 процент[72], 2,6 процент[72] һәм 3,8 процент[72]
Тулаем туулар коэффициенты 1,52[73]
Бер мең кешегә туры килгән машина саны 539[74]
Шәһәр халкы 6 332 759[2], 6 384 901[2], 6 441 016[2] һәм 6 502 136[2]
Авыл халкы 2 242 521[2], 2 253 266[2], 2 263 530[2] һәм 2 273 624[2]
Максималь температура 41,5 °C[75]
Демократия индексы 9,32[76]
Социаль медиаларда күзәтүчеләре 80 800 ± 99[77]
Туым күрсәткече 10[2], 9,9[2], 10,3[2] һәм 9,4[2]
Үлем күрсәткече 7,9[2], 8,8[2], 8,2[2] һәм 8,5[2]
Happy Planet Index score 60,1[78]
Илнең мобиль коды 228
Илнең телефон коды +41
Халыкара префикс 0
Гадәттән тыш хәлләрдә ярдәм телефоны 112[d][79][80], 117[d][80], 118[d][80], 144[d][81], 1414[d][81], 140[d][81] һәм 145[d]
Илнең GS1 коды 760-769
Номер тамгасы коды CH
Диңгездәге идентификацияләү номеры 269
Монда җирләнгәннәр төркеме Төркем:Швейцариядә җирләнгәннәр[d]
Бу якта төшерелгән фильмнар төркеме Төркем:Швейцариядә төшерелгән фильмнар[d]
Карта
Image Швейцария Викиҗыентыкта

[82]

Швейца́рия (алм. die Schweiz, фр. la Suisse, итал. Svizzera, ром. Svizra, төр. İsviçre, рәсми исеме – Швейца́рия Конфедера́циясе (алм. Schweizerische Eidgenossenschaft, фр. Confédération suisse, итал. Confederazione Svizzera, ром. Confederaziun svizra) – Үзәк Европада урнашкан, диңгезгә чыгышы булмаган дәүләт. Төньякта Алмания, көнбатышта Франция, көньякта Италия, көнчыгышта Австрия һәм Лихтенштейн белән чиктәш.

Берләшү нигезләре

[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Швейцария Конфедерациясе – тел һәм мәдәният үзенчәлекләрен саклап килүче алман, француз, итальян һәм ретороман (романш) төбәкләреннән торган федератив дәүләт. Бу тарихи, этнографик һәм мәдәни феноменга карата алман теленнән алынган "Willensnation" төшенчәсе кулланыла, аның мәгънәсе – ирекле рәвештә берләшкән ил (милләт). Кайвакыт аны "Willensgemeinschaft" – ирекле рәвештә берләшкән җәмгыять дип тә атыйлар.

"Дәүләт милләте" (Staatsnation) һәм "мәдәният милләте" (Kulturnation) төзү концепцияләренең үзгәрәк ысулы яки бөтенләй капма-каршысы булган бу күренешнең теоретик нигезләрен француз телле язучы, галим һәм җәмәгать эшлеклесе Эрнест Ренан (Ernest Renan, 1823-1892) эшләгән. Бу төр бердәмлек чыгышы белән төрле милләттән булган ватандашларның аңлы рәвештә һәм үзара килешеп уртак тормыш итүен күздә тота. Һәм аны үзәкләштерелгән дәүләт төземи, ул – ирекле һәм тигез хокуклы кешеләр тарафыннан "астан өскә таба" корыла торган ватандашлык җәмгыяте. Берничә буын яшәешендә дистә елларга сузыла торган бу сөрештә дәүләт турыдан-туры катнашмый, ул бары тик моның өчен тиешле шартлар гына тудыра. Һәм ирекле ватандашлык җәмгыяте үзәк хакимиятне торган саен ныгыту юлында түгел, ә киресенчә – вәкаләтләрне җирле органнарга мөмкин кадәр күбрәк тапшыру аша үстерелә.

Бу җәһәттән Швейцария Конфедерациясе күпмилләтле илләр өчен үрнәк булып тора. Бүген мондый үсешне Көньяк Американың Боливия дәүләте максат итеп куя.

Тарих

[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Дәүләт төзелеше

[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Швейцария президенты

[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Швейцариядә ил президенты һәм вице-президенты вазифаларын 7 министрдан торучы Федераль шура (хөкүмәт) әгъзалары чиратлап үти. Президент һәм вице-президентны сайлау хөкүмәткә керүче эре фиркаләр консенсусы белән билгеләнә, шуңа күрә ил президентын һәм вице-президентын алыштыру илнең эчке һәм тышкы сәясәтенә сизелерлек үзгәреш кертә алмый: көнүзәк әһәмиятле мәсьәләләр хөкүмәттә коллегиаль рәвештә чишелеш таба. Швейцария президенты дәүләт башлыгы булып исәпләнми. Әлеге вазифа — коллектив Федераль шура (хөкүмәт) прерогативасы. Президент хөкүмәт утырышларында рәислек итә, тавыш биргәндә, аның тавышы хәлиткеч көчкә ия. Ул шулай ук Швейцариягә визит белән килгән чит ил башлыкларын кабул итә[83]

Административ бүленеше

[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Швейцария — 26 кантоннардан (20 кантон (Dingar) һәм 6 ярты кантон (Landesteil)) торган федератив республика. Кантоннар округларга (Bezirk), округлар шәһәр һәм җәмгыяте биләмәсенә (Gemeinde) бүленергә мөмкин.

КантонКод1Эре шәһәрМәйдан,
км²

Халык,[84]
кеше. (2012)

Image ЦюрихZHСүрих1728,91 408 575
Image БернBEБерн5959,1992 617
Image ЛюцернLUЛюцерн1493,4386 082
Image УриURАльтдорф1076,435 693
Image ШвицSZШвиц908,1149 830
Image ОбвальденOWЗарнен490,636 115
Image НидвальденNWШтанс276,141 584
Image ГларусGLГларус685,439 369
Image ЦугZGЦуг238,7116 575
Image ФрибурFRФрибур1670,8291 395
Image ЗолотурнSOЗолотурн790,5259 283
Image Базель-ШтадтBSБазель37,1187 425
Image Базель-ЛандBLЛисталь517,5276 537
Image ШаффхаузенSHШаффхаузен298,577 955
Image Аппенцелль-АуссерроденARХеризау242,953 438
Image Аппенцелль-ИннерроденAIАппенцелль172,515 717
Image Санкт-ГалленSGСанкт-Галлен2025,5487 060
Image ГраубюнденGRКур7105,2193 920
Image АргауAGАрау1403,8627 340
Image ТургауTGФрауэнфельд990,9256 213
Image ТичиноTIБеллинцона2812,5341 652
Image ВоVDЛозанна3212,1734 356
Image ВалеVSСьон5224,4321 732
Image НөшателNEНөшател803,1174 554
Image ЖеневаGEЖенева282,4463 101
Image Юра2JUДелемон838,870 942

Швейцария догасы

[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

(Швейцария Конфедерациясенең дәүләт гимны) [85]

Монах Альберих Цвиссиг (алманча Alberich Zwyssig, 1808-1854), дини гыйбадәтләреннән тыш, музыка белән мавыккан һәм псалмнар язу белән шөгыльләнгән. 1841 елда ул үзе элегрәк иҗат иткән көйне яшьтәше Леонһард Видмерның (алманча Leonhard Widmer, 1808-1868) дини-патриотик калыптагы шигыренә яраклаштырган. Яңа әсәр 1843 елда матбугатта да басылып чыккан, шул ук елны аны Сүрих фестивалендә башкарганнар. Халыкта бик популяр булып китсә дә, озак еллар буе “Швейцария догасы” дәүләт түрәләре игътибарыннан читтәрәк калган. Ниһаять, 1961 елда аны, өч еллык сынау мөддәтен шарт итеп, армиядә һәм чит илләрдәге рәсми чараларда гимн буларак куллана башлыйлар. Тышкы дөньяда “дога” бу илнең гимны буларак таныла. Шуңа да карамастан, аны Швейцариянең 12 кантонында гына кабул итәләр, 7 кантон сынау мөддәтен озайтырга кирәк дип саный, ә 6 кантонда (шул җөмләдән Сүрихта да) аны бөтенләй кире кагалар. Ахыр чиктә уртак уңай фикергә киләләр: “сынау” әле бүген дә дәвам итә. Заманча һәм эчтәлеге дини булмаган текстлар да иҗат ителгән, аларны төрле җәмәгатьчелек оешмалары зур тырышлык белән алга сөрәләр. Ләкин “Швейцария догасы” барыбер бу илне дөньяга танытып килә.

(алман телендә)
Trittst im Morgenrot daher,
Seh’ ich dich im Strahlenmeer,
Dich, du Hocherhabener, Herrlicher!
Wenn der Alpen Firn sich rötet,
Betet, freie Schweizer betet.
Eure fromme Seele ahnt,
Eure fromme Seele ahnt –
Gott im hehren Vaterland!
Gott, den Herrn, im hehren Vaterland!

Kommst im Abendglühn daher,
Find’ ich dich im Sternenheer,
Dich, du Menschenfreundlicher, Liebender!
In des Himmels lichten Räumen
Kann ich froh und selig träumen;
Denn die fromme Seele ahnt,
Denn die fromme Seele ahnt –
Gott im hehren Vaterland!
Gott, den Herrn, im hehren Vaterland!

Ziehst im Nebelflor daher,
Such’ ich dich im Wolkenmeer,
Dich, du Unergründlicher, Ewiger!
Aus dem grauen Luftgebilde
Bricht die Sonne klar und milde,
Und die fromme Seele ahnt,
Und die fromme Seele ahnt –
Gott im hehren Vaterland!
Gott, den Herrn, im hehren Vaterland!

Fährst im wilden Sturm daher,
Bist du selbst uns Hort und Wehr,
Du, allmächtig Waltender, Rettender!
In Gewitternacht und Grauen
Laßt uns kindlich Ihm vertrauen!
Ja, die fromme Seele ahnt,
Ja, die fromme Seele ahnt –
Gott im hehren Vaterland!
Gott, den Herrn, im hehren Vaterland!

(тәрҗемәсе)
Килсәң таң шәфәгындә,
Күрәм нур диңгезендә,
Тәңрем, Сине – кодрәт иясен!
Альп карлары алсуланса,
Бәндә гыйбадәткә баса.
Һәм тәкъва җан инана,
Һәм тәкъва җан инана:
Ходай – изге Ватанда!
Хак Тәгалә – изге Ватанда!

Кичке эңгер-меңгердә
Табам күкләр түрендә
Сине, Ярлыкаучы, Сөюче!
Хыялларда күккә ашып,
Шат күңелле уйга батып,
Тәкъва җаннар инана,
Тәкъва җаннар инана:
Ходай – изге Ватанда!
Хак Тәгалә – изге Ватанда!

Күк өртелсә томанга,
Эзлим Сине болыттан,
Акыл ирешмәслек, Мәңгелек зат!
Соры пәрдәләрне ертып,
Ягымлы нур сипсә кояш,
Тәкъва җаннар инана,
Тәкъва җаннар инана:
Ходай – изге Ватанда!
Хак Тәгалә – изге Ватанда!

Бураннар кар ураса,
Безгә терәк-ышаныч,
И Яралтучы, Коткаручы!
Яшен яшьнәп күк күкрәсә,
Сиңа гына сыгынабыз!
Һәм тәкъва җан инана,
Һәм тәкъва җан инана:
Ходай – изге Ватанда!
Хак Тәгалә – изге Ватанда!

Дин

[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Швейцария федераль статистик идарәсенең 2018 елга дини демография турында мәглүматы буенча (15 яшь һәм аннан өлкәнрәк булган 200 000 кешене сораштыру нигезендә): 63,9 % христианнар (шул исәптән 35,2 % Рим католиклары, 23,1 % реформатлар, 5,6 % башка диннәр), 28,0 % динен күрсәтмәгән, 5,3 % мөселманнар, 0,38 % Һинд дине тарафдарлары, 0,2 % яһүдләр, 1,3 % башка диннәр[86] .

Искәрмәләр

[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]
  1. 1 2 3 http://cnig.gouv.fr/wp-content/uploads/2020/02/CNT-PVM_r%C3%A9vis%C3%A9_2020-01-27-1.pdf
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 (unspecified title) — база данных Всемирного банка.
  3. ↑ http://gramota.ru/slovari/dic/?word=%D1%88%D0%B2%D0%B5%D0%B9%D1%86%D0%B0%D1%80%D0%B5%D1%86&all=x
  4. ↑ The National Terminology Database for Irish — 2006.
  5. ↑ Bundesverfassung der Schweizerischen Eidgenossenschaft // admin.ch / Hrsg.: Bundeskanzlei
  6. ↑ Der Bund kurz erklärt 2025 // admin.ch / Hrsg.: Bundeskanzlei
  7. ↑ Costituzione federale della Confederazione Svizzera // Admin.ch / Cancelleria federale Svizzera
  8. ↑ La Confederazione in breve 2025 // Admin.ch / Cancelleria federale Svizzera
  9. ↑ Constitution fédérale de la Confédération suisse // admin.ch / Chancellerie fédérale Suisse
  10. ↑ La Confédération en bref 2025 // admin.ch / Chancellerie fédérale Suisse
  11. ↑ Constituziun federala da la Confederaziun svizra // admin.ch / мөхәррир
  12. ↑ La Confederaziun en furma concisa 2025 // admin.ch / мөхәррир
  13. ↑ https://www.admin.ch/gov/en/start/federal-council/history-of-the-federal-council.html
  14. ↑ https://web.archive.org/web/20060327204358/http://www.bger.ch/fraternite.pdf
  15. ↑ https://www.workwithdata.com/place/switzerland
  16. ↑ Bundesstadtstatus Stadt Bern
  17. ↑ President Ignazio Cassis: a man who resembles Switzerland
  18. ↑ Federal Constitution of the Swiss Confederation — Швейцария федераль советы.
  19. ↑ https://www.eda.admin.ch/jakarta
  20. ↑ https://www.ncnk.org/sites/default/files/content/resources/publications/NCNK_Issue_Brief_DPRK_Diplomatic_Relations.pdf
  21. ↑ http://www.un.org/en/members/#switzerland
  22. ↑ https://www.wto.org/english/thewto_e/countries_e/switzerland_e.htm
  23. ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/African_Development_Bank
  24. ↑ http://mtcr.info/partners/
  25. ↑ https://www.interpol.int/Member-countries/World — Интерпол.
  26. ↑ https://www.interpol.int/Who-we-are/Member-countries/Europe/SWITZERLAND
  27. ↑ http://www.nuclearsuppliersgroup.org/en/participants1 — Атом-төш чималны сатучылар төркеме.
  28. ↑ https://www.opcw.org/about-opcw/member-states/ — ХКТО.
  29. ↑ https://www.opcw.org/about-us/member-states/switzerland
  30. ↑ https://www.iea.org/countries/membercountries/ — Халыкара энергетика агентлыгы.
  31. ↑ http://www.unesco.org/eri/cp/ListeMS_Indicators.asp
  32. ↑ http://www.upu.int/en/the-upu/member-countries.html
  33. ↑ https://www.upu.int/en/Universal-Postal-Union/About-UPU/Member-Countries?csid=-1&cid=289
  34. ↑ https://www.itu.int/online/mm/scripts/gensel8
  35. ↑ https://www.touteleurope.eu/les-pays-membres-de-l-espace-schengen.html
  36. ↑ https://www.dhs.gov/visa-waiver-program-requirements
  37. ↑ http://icdo.org/who-we-are/members/observer-states.html
  38. ↑ https://public.wmo.int/en/members/switzerland
  39. ↑ https://www.who.int/choice/demography/by_country/en/
  40. ↑ https://www.wcoomd.org/-/media/wco/public/global/pdf/about-us/wco-members/list-of-members-with-membership-date.pdf
  41. ↑ https://holocaustremembrance.com/countries/switzerland
  42. ↑ Council - Composition as from January 2025 | CERN Council
  43. ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_parties_to_the_Treaty_on_the_Non-Proliferation_of_Nuclear_Weapons
  44. 1 2 article 14 // Гражданский кодекс Швейцарии
  45. ↑ Article 94 // Гражданский кодекс Швейцарии
  46. ↑ Effectif de population à la fin du 3ᵉ trimestre 2025 // admin.ch / Office fédéral de la statistique
  47. 1 2 Population résidante permanente et non permanente selon la catégorie de nationalité, le sexe et le canton, 3ᵉ trimestre 2025 // admin.ch / Office fédéral de la statistique
  48. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 https://www.fedlex.admin.ch/eli/cc/1999/404/de#a1
  49. ↑ GS 101.000 – Verfassung für den Eidgenössischen Stand Appenzell I. Rh. / мөхәррир Kanton Appenzell Innerrhoden
  50. 1 2 3 4 5 6 https://www.fedlex.admin.ch/eli/cc/1999/404/fr#a1
  51. ↑ Constitution de la République et canton de Genève (Cst-GE) / мөхәррир Женева
  52. ↑ Constitution de la République et Canton du Jura / мөхәррир Юра
  53. ↑ Constitution de la République et Canton de Neuchâtel (Cst. NE) / мөхәррир Невшатель
  54. ↑ sGS 111.1 – Verfassung des Kantons St.Gallen (KV) / мөхәррир Kanton St. Gallen
  55. ↑ https://www.fedlex.admin.ch/eli/cc/1999/404/it#a1
  56. ↑ Costituzione della Repubblica e Cantone Ticino / Canton Ticino
  57. ↑ http://www.admin.ch/opc/de/classified-compilation/19994336/index.html
  58. ↑ https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.MKTP.CD — Бөтендөнья банкы.
  59. ↑ Отчёт о развитии человечества — Программа развития ООН, 2022.
  60. ↑ Отчёт о развитии человечества — Программа развития ООН, 2022.
  61. ↑ Vue d’ensemble / Secrétariat d'État à l'économie
  62. ↑ ЮНЕСКО-ның статистика институты
  63. ↑ http://chartsbin.com/view/edr
  64. 1 2 3 World Plugs / мөхәррир Халыкара иликтер тихникасы кәмисиясе
  65. ↑ Dépenses // admin.ch / Administration fédérale des finances
  66. ↑ Espace, environnement // admin.ch / Office fédéral de la statistique
  67. ↑ http://www.switch.ch/about/id/
  68. ↑ https://www.forschungsinformationssystem.de/servlet/is/325069/
  69. ↑ https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI
  70. 1 2 3 https://www.ch.ch/fr/taux-tva-suisse/#:~:text=Le%20taux%20de%20la%20TVA,les%20revues%20et%20les%20m%C3%A9dicaments.
  71. 1 2 3 https://www.estv.admin.ch/estv/fr/home/mehrwertsteuer/fachinformationen/was-ist-die-mehrwertsteuer.html
  72. 1 2 3 4 5 6 https://www.estv.admin.ch/estv/de/home/mehrwertsteuer/mwst-steuersaetze.html
  73. ↑ ЮНЕСКО-ның статистика институты
  74. ↑ https://www.rts.ch/info/monde/6622886-dubai-compte-plus-de-voitures-par-habitant-que-new-york-ou-londres.html
  75. ↑ http://archive.wikiwix.com/cache/?url=http%3A%2F%2Fwww.meteosuisse.admin.ch%2Fhome%2Fclimat%2Fpasse%2Fle-climat-en-suisse.html%3Fquery%3DTemp%25C3%25A9rature%2Brecord%2Ben%2BSuisse
  76. ↑ 2024 Democracy Index — EIU.
  77. ↑ YouTube API
  78. ↑ https://happyplanetindex.org/countries/?c=CHE
  79. ↑ International Numbering Resources Database: ITU-T E.129 National-only numbers linked with emergency services and other services of social value / мөхәррир Халыкара телекоммуникацияләр берлеге
  80. 1 2 3 Emergency numbers in Switzerland and first aid / мөхәррир Швейцария
  81. 1 2 3 Emergency numbers in Switzerland and first aid / мөхәррир Швейцария
  82. ↑ Federal Office of Topography — 1838.
  83. ↑ Президентом Швейцарии на 2019 год стал Уэли Маурер. tass.ru, 5.12.2018(рус.)
  84. ↑ Население Швейцарии (2012) 2014 елның 6 март көнендә архивланган
  85. ↑ Швейцария догасы
  86. ↑ Religionszugehörigkeit seit 1910-2018(алм.)

Сылтамалар

[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Моны да карагыз

[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]
Чыганак — https://tt.wikipedia.org/w/index.php?title=Швейцария&oldid=5751818