close
Edukira joan

Pagola

Wikipedia, Entziklopedia askea
Pagola
 Zuberoa, Euskal Herria
Kokapena
Herrialdea Euskal Herria
Lurraldea Zuberoa
Administrazioa
Estatua Frantzia
Eskualdea Akitania Berria
Departamendua Pirinio Atlantikoak
ElkargoaEuskal Hirigune Elkargoa
BarrutiaBaiona
KantonamenduaBidaxunerria, Amikuze eta Oztibarre
Izen ofiziala Pagolle
Posta kodea64120
INSEE kodea64441
Herritarrapagolatar
Ezizenaerlijione gabiak
Kokapena
Koordenatuak43°13′27″N 0°59′25″W / 43.2242°N 0.9903°W / 43.2242; -0.9903
Mapa
Azalera15.90
Garaiera130-648
Distantzia21 km (Maule-Lextarretik)
Demografia
Biztanleria260 (2018:  −5)
alt_left 104 (%40,8) (%59,2) 151 alt_right
Dentsitatea15,47 biztanle/km²
Zahartzea[1]% 27,17
Ugalkortasuna[1]‰ 60,51
Ekonomia
Jarduera[1]% 70,59 (2011)
Desberdintasuna[1]% 2,08 (2011)
Langabezia[1]% 4,25 (2013)
Euskara
Euskaldunak% 62,2 (2010)
Erabilera% 30,33 (2011)

Pagola ([paɣola]) Zuberoako mendebaldeko (Arbaila eskualdea) eta Nafarroa Behereko ekialdeko (Oztibarre eskualdea) udalerri bat da.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ingurune naturala

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Pagolako uhaitzak udalerria gurutzatzen du hegoaldetik iparraldera. Huraxe da Zuberoaren eta Nafarroa Beherearen arteko muga; ekialdean dituen herriko lurrak Arbaila eskualdekoak dira; eta mendebaldekoak, Oztibarrekoak, nahiz eta udalerri bakarra den.

Biduzera isurtzen den Larramendiko erreka ere igarotzen da udalerritik.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Mapa
Pagola eta ondoko udalerrien arteko muga administratiboak.

Etxeak eta auzoak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  • Pagola-Oihana

Klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima ozeaniko garbia du[2]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[3]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta Pirinio Atlantikoetako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio handiak (>1200 mm/urte) urte osoan; negu oso epela (7,5 °C lautadan), haize ahulak)[4]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H2c zonan dago[5].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 13,6 °C-koa da, 13,4 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 1432 mm-koa da, urtarrilean 11,9 euri-egun eta uztailean 8,7 egun izanik[2]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Aiziritze-Gamue-Zohazti udalerrian dago, 12,6 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 14,3 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 1219,1 mm-koa delarik[6]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 42 °C-koa da, 2022ko ekainaren 18an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -10,1 °C-koa da, 2001ko abenduaren 25an lortua[oh 1][6].

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Pagola herri txikia izan da beti, baina XIX. mendearen erdialdean 450 biztanle bazituen, ondoren populazioa galduz joan zen eta XX. mendearen bukaeran 350 pertsona inguru besterik ez ziren bizi bertan.

BiztanleriaUrtea1002003004005006001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 151 gizon, 104 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
0.00
3.31
 
90-94
 
0.00
0.00
 
85-89
 
3.85
3.31
 
80-84
 
8.65
9.27
 
75-79
 
8.65
11.92
 
70-74
 
8.65
3.31
 
65-69
 
13.46
5.96
 
60-64
 
4.81
0.00
 
55-59
 
4.81
3.97
 
50-54
 
10.58
10.60
 
45-49
 
0.00
3.31
 
40-44
 
10.58
3.97
 
35-39
 
0.00
3.31
 
30-34
 
10.58
0.00
 
25-29
 
4.81
3.97
 
20-24
 
0.00
14.57
 
15-19
 
0.00
7.95
 
10-14
 
0.00
7.95
 
5-9
 
4.81
3.31
 
0-4
 
5.77
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[7].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Pagolle udalerrian 246 biztanle zeuden eta 103 elkarbizitza unitate[oh 2], hau da, 2,39 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Horietatik 25 kide bakarrekoak ziren, 44 etxean seme-alabarik ez zuten bikoteek osatuak eta 34 seme-alabekin bizi ziren bikoteek. Datuok erroldaren laginketan oinarritzen direnez, udalerri honetako kopuruak biribilduta daude eta zehaztasun mugatukoak dira.[9]

246biztanle
103elkarbizitza-unitate
2,39lagun elkarbizitza-unitateko
79familia
34Bikotea seme-alabekin
44Bikotea seme-alabarik gabe etxean
25Kide bakarrekoa
Laginketan oinarritutako datuak, biribilduta; ez dira ehunekotan adierazten.

Udalerrian 79 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (44). 44 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean.[9]

44
34
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekin

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, udalerrian 125 etxebizitza zeuden. Horietatik 103 egoitza nagusi ziren, 9 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 13 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (105), eta apartamentuak gutxi ziren (20). Egoitza nagusietatik 82 beren jabearen bizilekuak ziren, 18 alokairuan zeuden, 1 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 3 doan lagata.[10]

125etxebizitza
103egoitza nagusi
105etxe
20apartamentu

Etxebizitza multzoa

103
13
Egoitza nagusia (103)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (9)Hutsik (13)

Etxe mota

105
20
Etxea (105)Apartamentua (20)

Jabetza egoera

82
18
Jabeak (82)Alokairuan (18)HLM (1)Doan lagata (3)

Eraikuntza garaia

1919 aurretik38
1919-19457
1946-197011
1971-199014
1991-200519
2006-202013

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (76). 70 etxebizitzatan berogailu mota "bestelakoa" erabiltzen zen, INSEEk gehiago zehazten ez duena. 84 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 43 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 57tan bi edo gehiago.[10]

Gela kopurua

1 gela0
2 gela3
3 gela10
4 gela14
5 gela edo gehiago76

Berogailu mota

9
24
70
Fuel-olioa (9)Elektrizitatea (24)Bestelakoak (70)

Aparkalekua eta ibilgailuak

84aparkalekua
43ibilgailu 1
57ibilgailu 2+

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 141 biztanleetatik 117 aktibo ziren (% 83,0), horietako 115 lanean (% 81,6) eta 2 langabezian (aktiboen % 1,7).

14115-64 urteko biztanle
% 83,0aktibo
% 81,6lanean
% 1,7langabezia-tasa

24 ez-aktibotik 11 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 45,8), 10 erretiraturik zeuden (% 41,7) eta 3 bestelako ez-aktibo ziren (% 12,5).

Ez-aktiboak

% 46
% 42
% 12
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Udalerrian 48 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 115 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 3]

48enplegu udalerrian
% 25,0soldatapeko
% 75,0ez-soldatapeko

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 22.150 eurokoa zen.

22.150 €diru-sarreren mediana▼ Dep.: 26.300 €

Politika

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Alkateak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
AlkateaAgintaldia
Jean Recart1792-1796
Jean Astaillon1795-1796
Arnaud Etchegoyen1796-1798
Bertrand Aguer1798-1799
Dominique Etcheberry1799-1801
Jean Recart1801-1820
Jean Sallaberry1820-1832
Joseph Etcheberry1832-1835
Jacques Elischondo1835-1847
Pierre Laco1847-1874
Pierre Eraçarret1874-1881
Pierre Barreix1881-1884
Jean Casenave1891-1908
Arnaud Çaldumbide1908-1935
Pierre Urrutiaguer1935-1959
Jean-Pierre Çaldumbide1959-1971
Raymond Urrutiaguer1971-1977
Michel Etcheber1977-1989
Gabriel Lopépé1989-2020
Pierre Etcheber2020-2026

Garraioa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerriko biztanleek Txik Txak autobus sareko eskaera bidezko garraioa erabili ahal dute astelehenetik larunbatera, Aiziritzera, Amendüzera, Arüera, Arruetara, Donapaleura, Laphizketara, Ozarainera edo Uhartehirira joateko.

Kultura

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Euskara

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Pagolatar Mixel Etxeber[11] (Ahotsak[12][13] proiekturako)

Pagolan[11] Basabürüako euskara[13] mintzatzen da, zuberotarra.

Maskaradak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2024an, pagolatarrek Zuberoako maskaradak prestatu zituzten, lehen aldiz historian[14].

Pastorala

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Pagolak antolatu zuen 1982. urteko pastoral zuberotarra, Pette Basabürü izenekoa eta Junes Casenavek idatzia, eta 2019an Frantxoa Casetek idatzitako Domingo Garat pastorala.

Ondasun nabarmenak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  • Ama Birjinaren Jasokundearen eliza 1893koa da.[15]
  • Forte protohistorikoa aurki daiteke Mehaltzu mendi tontorrean, 648 metrotako altueran, udalerriko punturik garaienean.

Argazki galeria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Pagolatar ospetsuak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Estazioko erregistroak 1993ko abuztuaren 1an eta 2025ko urriaren 2an artekoak dira.
  2. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  3. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 3 4 5 Euskal Herriari Begira. Udalbiltza.
  2. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  3. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  4. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  5. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  6. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Aicirits », fiche climatologique. .
  7. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  8. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: Txantiloi:Gaurko data).
  9. 1 2 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  10. 1 2 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. 1 2 «Pagola - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (kontsulta data: 2018-10-23).
  12. ↑ «Ahotsak.eus, Euskal Herriko hizkerak eta ahozko ondarea» www.ahotsak.eus (kontsulta data: 2018-10-23).
  13. 1 2 «Basabürüa - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (kontsulta data: 2018-10-23).
  14. ↑ amaiurariar. «Pastoralak hauspotu ditu maskaradak, aire freskoa eta bizia arnasten da Pagolan» dantzan.eus (kontsulta data: 2024-03-23).
  15. ↑ Frantziako Kultura Ministeritza
  16. ↑ Frantxoa Caset: “Markatu nautenak ez ditut ahantzi nahi” |. (kontsulta data: 2024-03-23).

Ikus, gainera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Pagola&oldid=11311885"(e)tik eskuratuta