close
İçeriğe atla

Sebze

Bağlantıları değiştir
Vikipedi, özgür ansiklopedi
Image
Kültürel açıdan sebze kavramı ile botanik meyvelerin ilişkisini gösteren Euler diyagramı

Sebze, bitkilerin insanlar veya diğer hayvanlar tarafından yenen kısımlarına verilen isimdir. Sebze terimi, kültürler ve mutfaklar arasında farklı anlamlara gelebilir.

Her ne kadar meyve ve sebze terimleri birbirlerine zıt anlamda kullanılmaktaysa da aslında botanik açıdan meyve kabul edilen birçok bitki kısımları mutfaklarda sebze olarak kullanılır. Örneğin patlıcan, domates, kabak gibi sebzeler aslında botanik bakımdan aynen erik, kayısı, şeftali gibi meyve sayılmaktadırlar.

Etimoloji

[değiştir | kaynağı değiştir]

Sebze kelimesi Farsça "yeşillik, bitki" anlamına gelen sabzī (سبزى) sözcüğünden alıntıdır. Bu Farsça sözcük ise Farsça ve Orta Farsça "yeşil, taze, yaş" manasındaki sabz (سبز) sözcüğüne +ī ekinin eklenmesi ile türetilmiştir.[1] Türkçede sebze anlamında kullanılan bir diğer sözcük olan zerzevat da bu köke dayanmakta olup, Farsça sözcüğe Arapça +āt çoğul takısı ilavesiyle inşa edilen sebzevāt sözcüğünün deforme edilmiş halidir.[2]

Örnekler

[değiştir | kaynağı değiştir]
Görsel Tür Kullanılan kısım Köken Kültivarlar Küresel üretimi

(×106 ton, 2018)[3]

Image Brassica oleracea yaprak, yan tomurcuk, gövde, çiçek başı Avrupa lahana, Brüksel lahanası, karnabahar, brokoli, karalahana, alabaş, kırmızı lahana, Milano lahanası 69.4
Image Brassica rapa kök, yaprak Asya şalgam, Çin lahanası, bok choy
Image Raphanus sativus kök, yaprak, tohum Güneydoğu Asya turp, beyaz turp, daikon
Image Daucus carota kök, yaprak, gövde İran havuç 40.0[n 1]
Image Pastinaca sativa kök Avrasya yabani havuç
Image Beta vulgaris kök, yaprak Avrupa ve Orta Doğu pancar, şeker pancarı, pazı
Image Lactuca sativa yaprak, gövde, tohum Mısır marul, Çin marulu 27.2
Image Phaseolus vulgaris, Phaseolus coccineus, Phaseolus lunatus badıç, tohum Orta ve Güney Amerika fasulye, taze fasulye, çalı fasulyesi, Etiyopya fasulyesi, Lima fasulyesi 55.1[n 2]
Image Vicia faba badıç, tohum Akdeniz ve Orta Doğu bakla 4.9
Image Pisum sativum badıç, tohum Akdeniz ve Orta Doğu bezelye, taze bezelye 34.7[n 2]
Image Solanum tuberosum yumru Güney Amerika patates 368.1
Image Solanum melongena meyve Güney ve Doğu Asya patlıcan 54.0
Image Solanum lycopersicum meyve Güney Amerika domates 182.2
Image Cucumis sativus meyve Güney Asya salatalık 75.2
Image Cucurbita spp. meyve, çiçek Orta Amerika kabak, bal kabağı, dolmalık kabak, asma kabak 27.6
Image Allium cepa soğan, yaprak Asya soğan, yeşil soğan, arpacık soğanı 102.2[n 2]
Image Allium sativum soğan Asya sarımsak 28.5
Image Allium ampeloprasum yaprak Avrupa ve Orta Doğu pırasa, Çin sarımsağı 2.2
Image Capsicum annuum meyve Kuzey ve Güney Amerika biber, dolmalık biber 40.9[n 2]
Image Spinacia oleracea yaprak Orta ve Güneybatı Asya ıspanak 26.3
Image Dioscorea spp. yumru Afrika tropikleri yam 72.6
Image Ipomoea batatas yumru, yaprak, filiz Orta ve Güney Amerika tatlı patates 91.9
Image Manihot esculenta yumru Güney Amerika kasava (manyok) 277.8
  1. ^ Havuç ve şalgam beraber hesaplanmıştır.
  2. ^ a b c d Kuru ve taze kısımları beraber hesaplanmıştır.

Galeri

[değiştir | kaynağı değiştir]
  • Semizotu (Portulaca oleracea)
    Semizotu (Portulaca oleracea)
  • Sebze örnekleri
    Sebze örnekleri
  • Sebze örnekleri
    Sebze örnekleri

Ayrıca bakınız

[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça

[değiştir | kaynağı değiştir]
  1. ^ "sebze". Nişanyan Sözlük. 8 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Ekim 2020. 
  2. ^ "zerzevat". Nişanyan Sözlük. 9 Mayıs 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Ekim 2020. 
  3. ^ "FAOSTAT". 12 Kasım 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Ağustos 2020.  Aggregate data: may include official, semi-official or estimated data
"https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Sebze&oldid=36836514" sayfasından alınmıştır